Alma Haqqinda melumat: Faydaları, növləri və istifadə üsulları
Alma (lat. Malus domestica) dünyanın ən məşhur və geniş yayılmış meyvələrindən biridir. Onun dadı, qoxusu və müxtəlif növləri ilə fərqli zövqlərə uyğun gəlir. Alma yalnız dadlı bir meyvə deyil, həm də sağlam həyat üçün vacib qidaları ehtiva edir. Tarixi minilliklərə dayanır və bu gün həm xam halda, həm də müxtəlif yeməklərdə geniş istifadə olunur.
Almanın əsas xüsusiyyəti onun təbii şəkər və lif tərkibidir. Bu meyvə həm böyüklər, həm də uşaqlar üçün ideal bir qəlyanaltıdır. Almanın müxtəlif növləri mövcuddur: qırmızı, yaşıl, sarı və hətta iki rəngli növlər. Hər növün dad və qida dəyərləri bir qədər fərqlidir.
Alma haqqinda melumat
Almanın Tarixi və Yayılması
Almanın mənşəyi Orta Asiya və Cənubi Qafqaz bölgələrinə aid edilir. Arxeoloji tədqiqatlar göstərir ki, alma insan tərəfindən təxminən 4,000–10,000 il əvvəl yetişdirilməyə başlanmışdır. Qədim zamanlarda alma həm qida, həm də simvolik mənalar üçün istifadə olunurdu. Misirdə, Yunanıstanda və Romada almanın müxtəlif ritual və bayramlarda rolu olmuşdur.
Almanın Avropaya yayılması orta əsrlərdə baş vermişdir. Kolumb Amerika qitəsinə almanı gətirmiş və bu, meyvənin qlobal yayılmasına səbəb olmuşdur. Bu gün alma dünyanın hər yerində yetişdirilir və müxtəlif növləri fərqli iqlim şəraitinə uyğunlaşdırılmışdır.
Almanın Növləri və Xüsusiyyətləri
Almanın bir çox növü mövcuddur və onların hər biri fərqli dad, rəng və toxuma malikdir. Ən məşhur növlər bunlardır:
- Qırmızı alma: Şirin və yüngül turş dadı ilə məşhurdur, desertlərdə və təzə yeməkdə istifadə olunur.
- Yaşıl alma (Granny Smith): Turş və sərt dadı ilə tanınır, salat və şirələr üçün idealdır.
- Sarı alma: Şirin və yumşaq dadı vardır, tez yeyilən və bişirilən yeməklərdə istifadə olunur.
- Qarışıq rəngli növlər: Həm şirin, həm turş dadı birləşdirir, həm xam, həm də bişmiş halda əla dad verir.
Hər növün tərkibində vitaminlər, minerallar və antioksidantlar fərqli miqdarda mövcuddur, buna görə də sağlamlıq baxımından müxtəlif faydalar təqdim edir.
Almanın Qida Dəyərləri
100 qram alma təxminən belə qida dəyərlərinə malikdir:
- Kalori: 52 kcal
- Karbohidratlar: 14 g
- Şəkər: 10 g
- Lif: 2.4 g
- Protein: 0.3 g
- Yağ: 0.2 g
- Vitamin C: Günlük ehtiyacın 7%
- Potassium: 3%
- Antioksidantlar: Flavonoidlər və polifenollar
Bu göstəricilər almanı həm enerji verici, həm də sağlamlıq üçün faydalı edir. Xüsusilə lif və antioksidantlar ürək-damar sağlamlığını qorumağa kömək edir.
Almanın Sağlamlığa Faydaları
1. Ürək-Damar Sisteminə Təsiri
Alma, lif və flavonoid tərkibi ilə qan təzyiqini və xolesterol səviyyəsini nəzarətdə saxlayır. Müntəzəm alma istehlakı ürək xəstəlikləri riskini azalda bilər.
2. Həzm Sistemi üçün Faydaları
Alma pektin adlı həzm lifləri ilə zəngindir. Bu lif bağırsaq mikroflorasını tənzimləyir, qəbizliyi azaldır və həzm sistemini gücləndirir.
3. Çəki Nəzarəti
Alma az kalorili, lakin doyurucu meyvədir. Bu səbəbdən pəhrizdə alma istifadə etmək, aclıq hissini azaltmaq və çəkini nəzarətdə saxlamaq üçün idealdır.
4. Antioksidant və Xərçəngə Qarşı Müdafiə
Almanın tərkibindəki flavonoidlər və polifenollar sərbəst radikalları neytrallaşdırır, hüceyrələri qoruyur və xərçəng riskini azalda bilər.
5. Diabetə Qarşı Faydaları
Alma lif tərkibi ilə qan şəkərinin səviyyəsini tənzimləməyə kömək edir. Xüsusilə, xam alma şəkər səviyyəsini yavaş-yavaş artırır, bu da diabet riski olan insanlar üçün faydalıdır.
Almanın İstifadə Sahələri
Alma həm xam halda, həm də bişmiş şəkildə istifadə olunur:
- Təzə alma: Qəlyanaltı və desertlər üçün.
- Alma şirəsi: Enerji verici içkilər üçün.
- Alma püresi və marmeladı: Şirniyyat və səhər yeməklərində.
- Alma sirkəsi: Salat sosları və sağlamlıq üçün.
- Bişmiş alma: Tort, keks və desertlərin tərkibində.
Alma həmçinin kosmetik və tibbi məhsullarda da istifadə olunur. Məsələn, alma sirkəsi dərini təmizləmək və saç üçün maska kimi tətbiq edilir.
Almanın Saxlanması və Keyfiyyət Qorunması
Almanın uzun müddət təzə qalması üçün düzgün saxlanması vacibdir. Bunun üçün:
- Sərin və quru yerdə saxlayın.
- Soyuducuda qutuda və ya torbada saxlamaq daha uzun müddət təzə qalmasına kömək edir.
- Zədələnmiş və çürümüş almaları digər meyvələrdən ayırın.
Belə üsullar almanın dad və qida dəyərlərini uzun müddət qoruyur.
