Dünya təbiəti hər zaman bizə gözlənilməz hədiyyələr bəxş edir. Bəzən bu hədiyyələr o qədər qeyri-adi olur ki, onları ilk dəfə görəndə və ya dadanda təəccüblənməmizə imkan qalmır. Adi alma, portağal və ya pomidordan fərqli olaraq, bəzi meyvə və tərəvəzlər öz görünüşləri, dadları və hətta qoxuları ilə bizi çaşdıra bilər. Lakin bu qəribəliklərin arxasında gizlənən zəngin dadlar və unikal qidalandırıcı dəyərlər var. Bu məqalədə biz, dünyanın ən gözlənilməz və az tanınan meyvə və tərəvəzlərini, onların təəccüblü dadlarını və bu dadları tam mənasıyla ortaya çıxaran reseptləri araşdıracağıq. Hazır olun, çünki bu dadlı səyahət sizi adi dünyadan kənara aparacaq!

1. Durian: Zəngin Dadın Qəribə Qoxusu

Malayziya, İndoneziya və Bruney kimi Cənub-Şərqi Asiya ölkələrində yetişən durian, dünyanın ən tanınmış və eyni zamanda ən mübahisəli meyvələrindən biridir. ‘Meyvələrin padşahı’ olaraq da bilinən durian, böyük, tikanlı qabığı və içindəki krem kimi yumşaq, sarı əti ilə seçilir. Onun dadı isə çox fərqlidir: bəziləri bunu şirin, badamlı, karamelli və hətta qaymaqlı badam ezməsinə bənzədirlər. Digərləri isə onun kəskin, küflü pendirə və ya çürük soğan qoxusuna bənzəyən qoxusundan iyrənirlər. Bu qoxu o qədər güclüdür ki, bir çox ictimai yerlərdə, o cümlədən otellərdə və ictimai nəqliyyatda durianın daşınması qadağandır. Lakin bu qoxuya baxmayaraq, durianın dadı bir çoxları üçün əvəzedilməzdir. Yerli əhalinin arasında durianla hazırlanan müxtəlif desertlər, dondurmalar, kekslər və hətta duzlu yeməklər də mövcuddur.

Resept: Durianlı Krep

Bu sadə resept, durianın şirin və krem kimi ətini krep xəmirinin yumşaqlığı ilə birləşdirir.

• 1 ədəd yetkin durianın əti
• 2 stəkan un
• 2 stəkan süd
• 2 ədəd yumurta
• 1/4 stəkan əridilmiş kərə yağı
• 1 xörək qaşığı şəkər
• Bir çimdik duz

Hazırlanması:

1. Durianın ətini bir çəngəllə yaxşıca əzin.
2. Ayrı bir qabda un, şəkər və duzu qarışdırın.
3. Yumurtaları çalın, südü əlavə edin və qarışdırın.
4. Yavaş-yavaş un qarışığını maye qarışığına əlavə edərək qırıntısız xəmir yoğurun.
5. Əridilmiş kərə yağını əlavə edib yaxşıca qarışdırın.
6. Xəmirin içinə əzilmiş durian ətini əlavə edib bir-iki dəfə qarışdırın.
7. Qızdırılmış və azca yağlanmış tavada nazik kreplər bişirin.
8. İsti-isti servis edin. Üzərinə bal, qoz və ya pudra şəkəri səpə bilərsiniz.

2. Rambutan: Qəribə Görünüş, Şirin Dad

Cənub-Şərqi Asiyanın tropik bölgələrində geniş yayılmış rambutan, ‘tüklü meyvə’ olaraq da tanınır. Onun xarici görünüşü həqiqətən də qəribədir: parlaq qırmızı və ya sarı qabıq üzərində uzanan yumşaq, tüklü ‘sancaqlar’ sanki heyvan tüklərini xatırladır. Lakin bu tüklər tamamilə zərərsizdir və qabığı asanlıqla soyulur. İçində isə ağ, sulu və şirin ət gizlənir. Rambutanın dadı üzümə, hətta qəribə şəkildə ağ çəyirdəkli alma sortlarına bənzəyir. O, təzə halda yemək üçün ən yaxşı meyvələrdən biridir, lakin həmçinin şirələr, mürəbbələr və desertlərdə də istifadə olunur. Rambutan, C vitamini və dəmir baxımından da zəngindir.

Resept: Rambutanlı Süd Qovurması

Bu asan resept, rambutanın şirinliyini qatılaşdırılmış süd və hindistancevizi ilə birləşdirir.

• 2 stəkan təmizlənmiş rambutan
• 1 banka (400 ml) qatılaşdırılmış süd
• 1/2 stəkan hindistancevizi ləpəsi (rəndələnmiş)
• 1/4 stəkan su
• 1 çay qaşığı vanil ekstraktı (isteğe bağlı)

Hazırlanması:

1. Rambutları soyub toxumlarını çıxarın.
2. Qatılaşdırılmış südü bir qazana tökün, hindistancevizi ləpəsini və suyu əlavə edin.
3. Aşağı odda, daimi qarışdıraraq qızdırın, lakin qaynatmayın.
4. Rambutları əlavə edib 5-7 dəqiqə bişirin, ta ki biraz qatılaşana qədər.
5. Vanil ekstraktını əlavə edib qarışdırın.
6. Soyuduqdan sonra desert kimi servis edin.

3. Buddha’s Hand (Buddanın Əli): Ətirli Sitrus Möcüzəsi

Buddha’s Hand, sitrus meyvələrinin ən qeyri-adi üzvlərindən biridir. Adından da göründüyü kimi, bu meyvə bir əl formasındadır, barmaqları ayrılmış şəkildə. Ən təəccüblüsü isə budur ki, bu meyvənin içində heç bir ət və ya şirə yoxdur. Tamamilə qabıqdan ibarətdir. Lakin onun qabığı inanılmaz dərəcədə ətirlidir. Limon və ya berqamot qoxusunu xatırladan güclü, xoş ətri var. Buna görə də Buddha’s Hand əsasən qoxusu üçün istifadə olunur. Qabığı rəndələnərək şirniyyatlara, kokteyllərə və hətta ət yeməklərinə əlavə edilir. Həmçinin, bu meyvənin qabığıdan hazırlanan mürəbbə və ya konfet də çox məşhurdur. Buddist mədəniyyətində bu meyvə bərəkət və uzun ömür rəmzi hesab olunur.

Resept: Buddha’s Hand Qabığı Mürəbbəsi

Bu mürəbbə, Buddha’s Hand-ın ətirli qabığını dadlı bir desertə çevirir.

• 2 ədəd Buddha’s Hand meyvəsi
• 2 stəkan şəkər
• 1.5 stəkan su
• Yarım limonun suyu

Hazırlanması:

1. Buddha’s Hand meyvələrini yuyun. Qabıqlarını ətli hissəyə yaxın, lakin ağ, acı hissəni mümkün qədər az götürərək nazik şəkildə soyun.
2. Soyulmuş qabıqları nazik jülyen şəklində doğrayın.
3. Doğranmış qabıqları bir qazana qoyun, üzərinə çıxana qədər su əlavə edib 10 dəqiqə qaynadın. Suyu süzüb atın. Bu proses acılığın çıxarılmasına kömək edir.
4. Qabıqları yenidən qazana qoyun, şəkəri, suyu və limon suyunu əlavə edin.
5. Aşağı odda, daimi qarışdıraraq şəkər tamamilə həll olana və qarışıq qatılaşana qədər bişirin (təxminən 45-60 dəqiqə).
6. Hazır mürəbbəni steril bankalara doldurun və soyuduqdan sonra sərin yerdə saxlayın.

4. Akebia: Şokolad Qoxulu Toxumlar və Yeyilə bilən Qabıq

Akebia, Şərqi Asiya, xüsusilə Çin və Koreya mənşəli bir bitkidir. Bu bitkinin meyvəsi, əsasən ‘sausage tree’ (soсиска ağacı) kimi təsvir edilən, uzun, bənövşəyi rəngli bir qabıqdır. Qabıq açıldıqda, içində ağ, jele kimi bir toxuma və qara, toxum kimi görünən hissələr ortaya çıxır. Ən qəribə tərəfi isə, bu toxumanın çox yüngül şirinliyə və maraqlı bir şokolad qoxusuna malik olmasıdır. Toxumlar qara və sərt ola bilər, lakin bəzi növlərində onlar da yeyilə bilər. Yerli xalqlar tərəfindən akebia meyvəsinin toxumasından desertlər hazırlanır. Həmçinin, bəzi Asiya ölkələrində akebia bitkisinin qabığından da çay hazırlanır və ya yeməklərdə istifadə olunur.

Resept: Akebia Toxumu ilə Şokoladlı Pudinq

Bu resept, akebianın şokolad qoxusundan ilham alaraq hazırlanır.

• 1 stəkan akebia toxumları (və ya 1/4 stəkan kakao tozu, əgər akebia tapa bilmirsinizsə)
• 2 stəkan süd
• 1/2 stəkan şəkər
• 3 xörək qaşığı qarğıdalı nişastası
• 1 çay qaşığı vanil ekstraktı
• Bir az duz

Hazırlanması:

1. Akebia toxumlarını (və ya kakao tozunu) bir qabda qarğıdalı nişastası və şəkərlə qarışdırın.
2. Yavaş-yavaş südü əlavə edərək qırıntısız bir qarışıq əldə edin.
3. Qarışığı bir qazana tökün və orta odda daimi qarışdıraraq qatılaşana qədər bişirin.
4. Vanil ekstraktını və bir çimdik duzu əlavə edib qarışdırın.
5. Hazırlanmış pudinqi qablara tökün və soyudun.
6. Üzərinə meyvə və ya qoz ləpəsi ilə bəzəyərək servis edin.

5. Jabuticaba: Ağacda Yetişən Üzüm Meyvəsi

Braziliyaya xas olan jabuticaba, portağal kimi ağacların gövdəsində və ya böyük budaqlarda birbaşa yetişən nadir meyvələrdən biridir. Bu, həqiqətən də təbiətin qəribə bir incisidir. Meyvənin görünüşü böyük, tünd bənövşəyi üzümə bənzəyir. Dadı isə şirin, yüngül turşuluqla birləşən, üzüm və ya gavalıya bənzəyir. Jabuticaba, həm təzə halda yeyilir, həm də mürəbbə, şərab, likör və şirələr hazırlamaq üçün istifadə olunur. Bu meyvə C vitamini, dəmir, fosfor və antioksidantlarla zəngindir. Ağacda birbaşa yetişməsi onu daha da cəlbedici edir, çünki meyvəni toplamaq çox asan olur.

Resept: Jabuticaba Şərabı

Bu resept, jabuticabanın unikal dadını zəngin bir şərabda birləşdirir.

• 2 kq yetkin jabuticaba
• 1 kq şəkər
• 4 litr su
• 1 paket şərab mayası

Hazırlanması:

1. Jabuticabaları yaxşıca yuyun və əzin. Toxumları çıxarmağa ehtiyac yoxdur.
2. Əzilmiş meyvələri böyük bir qaba qoyun, şəkəri və suyu əlavə edin. Yaxşıca qarışdırın.
3. Qabın üzərinə təmiz bir parça örtün və 4-5 gün otaq temperaturunda saxlayın. Bu müddətdə mayalanma başlayacaq.
4. Mayalanma prosesi başladıqdan sonra, qarışığı steril bir şərab qabına süzün. Mayanı əlavə edin və qabın ağzını hava keçirməyən bir tıxacla bağlayın.
5. Şərabın mayalanması bir neçə həftə çəkə bilər. Bu müddətdə qaz çıxışı davam edəcək.
6. Mayalanma dayandıqdan sonra şərabı başqa bir qaba süzün və bir neçə ay yetişməyə buraxın.
7. Hazır şərabı butulkalara doldurub sərin yerdə saxlayın.

6. Kiwano (Boynuzlu Xiyar): Əcaib Görünüş, Təravətləndirici Dad

Kiwano, Afrika mənşəli bir bitki olub, ‘boynuzlu xiyar’ və ya ‘boynuzlu qovun’ kimi tanınır. Onun xarici görünüşü həqiqətən də qəribədir: parlaq narıncı rəngli, üzərində kiçik, yumşaq buynuzları olan bir qabıq. İçində isə zümrüd yaşılı rəngli, jele kimi bir toxuma və kiçik, yeyilə bilən toxumlar var. Dadı isə çox fərqlidir; bəziləri bunu xiyar, banan və kivi qarışığına bənzədirlər. Təravətləndirici və yüngül turşuluğu ilə bilinir. Kiwano, C vitamini, dəmir və maqnezium baxımından zəngindir. Əsasən təzə halda, salatlarda, desertlərdə və ya kokteyllərdə istifadə olunur. Onun qəribə görünüşü onu həm də bəzək üçün cəlbedici edir.

Resept: Kiwano və Nanəli Salatı

Bu yüngül və təravətləndirici salat, kiwanonun unikal dadını nanənin təravəti ilə birləşdirir.

• 2 ədəd yetkin kiwano
• 1/4 stəkan xırda doğranmış nanə yarpağı
• 1 xörək qaşığı bal və ya akasiya balı
• Yarım limonun suyu
• Bir çimdik duz

Hazırlanması:

1. Kiwano meyvələrini ortadan iki bölün.
2. Bir qaşıq köməyi ilə yaşıl jele kimi toxumanı çıxarıb bir qaba qoyun. Toxumları çıxarmağa ehtiyac yoxdur.
3. Üzərinə doğranmış nanə yarpağını, balı, limon suyunu və bir çimdik duzu əlavə edin.
4. Yüngülcə qarışdırın.
5. Salatı dərhal servis edin. Bu, xüsusilə isti günlərdə mükəmməl bir qəlyanaltı və ya desert ola bilər.

Nəticə

Dünyanın ən qəribə meyvə və tərəvəzləri ilə tanış olmaq, bizim dad duyğularımızı genişləndirmək və təbiətin sonsuz yaradıcılığına heyran qalmaq üçün əla bir yoldur. Durianın qəribə qoxusuna baxmayaraq dadına vurğun olmaq, rambutanın tüklü görünüşünə aldanmamaq, Buddha’s Hand-ın ətri ilə ətrafı bəzəmək, akebianın şokoladlı toxumlarını dadmaq, jabuticabanın ağacda bitən üzümlərini seyr etmək və ya kiwanonun boynuzlu görünüşünə heyran qalmaq, hər biri özlüyündə bir macəradır. Bu unikal dadlılıqlar təkcə bizim mətbəximizi zənginləşdirmir, həm də bizə yeni mədəni təcrübələr qazandırır. Unutmayın ki, dünyanın ən qəribə dadları adətən ən gözlənilməz yerlərdə gizlənir. Beləliklə, növbəti səyahətinizdə və ya yerli bazarlarda bu qeyri-adi meyvə və tərəvəzləri axtarmaqdan çəkinməyin. Kim bilir, bəlkə də sizin də sevimli ‘qəribə’ dadınız onlardan biri olar!

” !

” !

” } } >” } } >

MÜƏLLİF Murad Əliyev