Şəxsiyyət vəsiqəsi, hər bir vətəndaşın kimliyini təsdiq edən ən əsas sənəddir. Bu sənəd yalnız ölkə daxilində deyil, həmçinin beynəlxalq səviyyədə də tanınır və müxtəlif hüquqi əməliyyatlar, xidmətlər və səyahətlər üçün zəruridir. Azərbaycanda şəxsiyyət vəsiqəsinin alınması prosesi müəyyən qaydalara və tələblərə uyğun olaraq həyata keçirilir. Bu məqalədə, 2026-cı ilədək qüvvədə olacaq şəxsiyyət vəsiqələrinin alınması prosesi, tələb olunan sənədlər, müddətlər, dövlət rüsumları və digər vacib məlumatlar ətraflı şəkildə izah olunacaq. Həmçinin, prosesin hansı qurumlar tərəfindən həyata keçirildiyi və vətəndaşların qarşılaşa biləcəyi suallar cavablandırılacaq.

Şəxsiyyət Vəsiqəsi Nədir və Niyə Vacibdir?

Şəxsiyyət vəsiqəsi, Azərbaycan Respublikası vətəndaşının kimliyini və milliyyətini təsdiq edən dövlət sənədidir. Bu sənəd, şəxsin adı, soyadı, atasının adı, doğum tarixi, doğum yeri, cinsiyyəti, yaşayış yeri, ailə vəziyyəti, hərbi mükəlləfiyyəti haqqında məlumatları və digər vacib identifikasiya detallarını əks etdirir. Şəxsiyyət vəsiqəsi, vətəndaşların hüquq və azadlıqlarını həyata keçirmələri üçün əsas vasitədir. Bu sənəd olmadan bank əməliyyatları aparmaq, dövlət xidmətlərindən yararlanmaq, işə qəbul olmaq, mülkiyyətə sahib olmaq, səsvermə hüququndan istifadə etmək və ya ölkə xaricinə səyahət etmək mümkün deyil. Son illərdə Azərbaycanda elektron şəxsiyyət vəsiqələrinin tətbiqinə başlanılıb ki, bu da sənədin funksionallığını daha da artırır və müxtəlif elektron xidmətlərə çıxışı təmin edir.

Şəxsiyyət Vəsiqəsi Almaq üçün Tələb Olunan Sənədlər

Azərbaycanda ilk dəfə şəxsiyyət vəsiqəsi almaq, itirilmiş və ya yararsız hala düşmüş vəsiqəni dəyişmək, yaxud da soyad dəyişikliyi kimi hallarda yeni vəsiqə almaq üçün müəyyən sənədlər tələb olunur. Bu sənədlər, müraciət edən şəxsin vəziyyətindən asılı olaraq bir qədər fərqlənə bilər. Lakin ümumi qaydada tələb olunan əsas sənədlər aşağıdakılardır:

• Doğum haqqında şəhadətnamə: İlk dəfə vəsiqə alan şəxslər üçün bu sənəd mütləqdir.
• Əvvəlki şəxsiyyət vəsiqəsi: Vəsiqəni dəyişdirərkən (müddəti bitdiyi üçün, itirildikdə və ya yararsız hala düşdüyü üçün) əvvəlki vəsiqənin özü və ya onun haqqında məlumat təqdim olunmalıdır.
• Evlənmə haqqında şəhadətnamə (qadınlar üçün): Soyad dəyişikliyi və ya ailə vəziyyəti ilə bağlı məlumatların yenilənməsi üçün zəruri ola bilər.
• Boşanma haqqında qərar: Soyadın əvvəlki vəziyyətinə qaytarılması və ya ailə vəziyyətinin yenilənməsi üçün tələb oluna bilər.
• Vətəndaşlıq vəziyyətini təsdiq edən digər sənədlər: Müəyyən hallarda (məsələn, valideynlərdən birinin xarici vətəndaşlığı olduğu və ya müəyyən hüquqi prosedurlardan keçildiyi hallarda) əlavə sənədlər tələb oluna bilər.
• Qeydiyyatla bağlı arayış: Bəzən yaşayış yerini təsdiq edən arayış tələb oluna bilər, lakin bu, adətən məlumat bazalarından avtomatik olaraq əldə edilir.
• Rüsumun ödənilməsini təsdiq edən sənəd: Dövlət rüsumunun ödənildiyini göstərən qəbz.
• 2 ədəd 3×4 sm ölçüdə fotoşəkil: Vəsiqəyə yapışdırılacaq və ya elektron sistemə yüklənəcək fotoşəkillər. Fotoşəkil müasir, aydın və müəyyən tələblərə cavab verməlidir (baş örtüyü, fon rəngi və s. ilə bağlı qaydalar mövcuddur).

Qeyd etmək lazımdır ki, elektron şəxsiyyət vəsiqələri üçün tələb olunan sənədlər arasında biometrik məlumatlar (barmaq izləri, üz rəsmi) da mövcuddur. Bu məlumatlar birbaşa müvafiq dövlət orqanında qeydə alınır.

Şəxsiyyət Vəsiqəsi Alma Prosesi: Addım-Addım

Azərbaycanda şəxsiyyət vəsiqəsi almaq üçün müraciət prosesi nisbətən sadədir və bir neçə əsas addımdan ibarətdir. Bu proses, vətəndaşların rahatlığını təmin etmək məqsədilə optimallaşdırılmışdır.

1. Müraciətin Edilməsi: Vətəndaşlar şəxsiyyət vəsiqəsi almaq üçün ilk növbədə öz yaşayış yerlərinə uyğun olan Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) Baş Pasport, Miqrasiya və Vətəndaşlıq İdarəsinin yerli bölməsinə və ya ASAN Xidmət mərkəzlərinə müraciət etməlidirlər. Son illərdə elektron xidmətlərin genişlənməsi ilə bəzi prosedurlar onlayn platformalar vasitəsilə də həyata keçirilə bilər.
2. Sənədlərin Təqdim Olunması: Yuxarıda sadalanan tələb olunan sənədlər tam şəkildə hazırlanmalı və müraciət zamanı təqdim olunmalıdır. Sənədlərin düzgün və tam olması prosesin sürətlənməsinə kömək edir.
3. Ərizə Formasının Doldurulması: Müraciət edən şəxsə müvafiq ərizə forması təqdim olunacaq. Bu formadakı məlumatlar diqqətlə və dəqiq doldurulmalıdır. Elektron şəxsiyyət vəsiqələri üçün ərizə forması adətən elektron sistemdə doldurulur.
4. Dövlət Rüsumunun Ödənilməsi: Şəxsiyyət vəsiqəsinin verilməsi müəyyən dövlət rüsumuna tabedir. Bu rüsumun məbləği və ödəniş üsulları haqqında məlumatı müraciət etdiyiniz mərkəzdən əldə edə bilərsiniz. Rüsumun ödənilməsi təsdiq olunduqdan sonra proses davam etdirilir.
5. Biometrik Məlumatların Qeydiyyatı (Elektron Vəsiqə Üçün): Elektron şəxsiyyət vəsiqəsi alacaqsınızsa, bu zaman barmaq izləri, üz rəsmi və digər biometrik məlumatlarınız müvafiq qurumda qeydə alınacaq. Bu proses xüsusi avadanlıqlar vasitəsilə həyata keçirilir.
6. Sənədin Təqdim Olunması və Alınması: Bütün prosedurlar tamamlandıqdan sonra, şəxsiyyət vəsiqəsi müəyyən müddət ərzində hazırlanır. Hazır olan vəsiqəni şəxsən müraciət etdiyiniz idarədən və ya ASAN Xidmət mərkəzindən təhvil ala bilərsiniz. Bəzi hallarda, vəsiqənin ünvanınıza poçt vasitəsilə çatdırılması xidməti də mövcud ola bilər.

Prosesin müddəti, müraciətin edilməsi, sənədlərin hazırlanması və vəsiqənin çap olunması kimi amillərdən asılı olaraq dəyişə bilər. Adətən, bu müddət bir neçə iş günü ilə bir neçə həftə arasında ola bilər.

Şəxsiyyət Vəsiqəsinin Müddəti və Dəyişdirilməsi

Azərbaycanda verilən şəxsiyyət vəsiqələrinin müəyyən bir müddətə qüvvədəlik müddəti var. Bu müddət bitdikdən sonra vəsiqənin dəyişdirilməsi zəruridir. Ümumiyyətlə, şəxsiyyət vəsiqələri 10 il müddətinə verilir. Lakin, qeyd etmək lazımdır ki, müəyyən yaş hədlərində (məsələn, 16, 18, 25, 35, 50 yaşlarında) və ya şəxsi məlumatlarda (soyaddəyişikliyi, ailə vəziyyətinin dəyişməsi, cinsiyyətin dəyişməsi və s.) dəyişiklik olduqda vəsiqənin dəyişdirilməsi tələb oluna bilər.

Vəsiqənin dəyişdirilməsinə səbəb ola biləcək əsas hallar:

• Müddəti bitmiş vəsiqənin yenisi ilə əvəz olunması.
• Vəsiqənin itirilməsi, oğurlanması və ya yararsız hala düşməsi (məişət hadisələri, texniki nasazlıqlar səbəbindən).
• Şəxsi məlumatlarda (ad, soyad, ata adı, doğum tarixi, doğum yeri) baş vermiş dəyişikliklər.
• Soyadın dəyişdirilməsi (evlilik, boşanma və ya digər səbəblərdən).
• Ailə vəziyyətinin dəyişməsi (evlənmə, boşanma).
• Cinsiyyətin dəyişməsi.
• Vəsiqədəki məlumatların səhv olması və ya düzəldilməsinə ehtiyac olması.
• Elektron şəxsiyyət vəsiqəsinə keçid.

Müddəti bitmiş və ya digər səbəblərdən dəyişdirilməli olan vəsiqələr üçün yenidən yuxarıda sadalanan sənədlərlə müraciət edilməli və müvafiq dövlət rüsumu ödənilməlidir. Dəyişdirmə prosesi də ilk dəfə vəsiqə alma prosesinə bənzərdir.

Şəxsiyyət Vəsiqəsi Almağın Qiyməti (Dövlət Rüsumu) 2026

Azərbaycanda şəxsiyyət vəsiqəsi almaq üçün dövlət rüsumu müəyyən edilmişdir. Bu rüsumun məbləği, vəsiqənin verilmə səbəbindən (ilk dəfə, dəyişdirmə, təcili verilmə) və ya elektron xidmətlərin istifadəsi ilə bağlı olaraq fərqlənə bilər. 2026-cı il üçün də bu rüsumun dəyişməsi gözlənilmir, lakin rəsmi məlumatları yoxlamaq tövsiyə olunur.

Ümumilikdə, standart şəxsiyyət vəsiqəsinin verilməsi üçün dövlət rüsumu müəyyən bir məbləğ təşkil edir. Bu məbləğ, Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilir və müvafiq dövlət orqanları tərəfindən təyin olunur. Məsələn, bəzi məlumatlara görə, adi qaydada verilmə üçün rüsumun məbləği 15-25 AZN aralığında ola bilər. Təcili (sürətli) verilmə üçün isə bu məbləğ daha yüksək ola bilər.

Elektron şəxsiyyət vəsiqələrinin verilməsi ilə bağlı rüsumlar da mövcuddur. Bu rüsumlar, vəsiqənin texnoloji xüsusiyyətlərinə və təhlükəsizlik elementlərinə görə fərqlənə bilər. Müraciət edən şəxslər, müraciət etdikləri ASAN Xidmət mərkəzində və ya DİN-in Pasport, Miqrasiya və Vətəndaşlıq İdarəsinin bölmələrində rüsumun dəqiq məbləği və ödəniş üsulları barədə tam məlumat ala bilərlər. Ödənişlər adətən banklar, poçt şöbələri və ya onlayn ödəmə sistemləri vasitəsilə həyata keçirilir.

Qeyd etmək vacibdir ki, müəyyən kateqoriya vətəndaşlar (məsələn, I və II qrup əlillər, valideynlərini itirmiş uşaqlar) üçün dövlət rüsumundan azad olunma və ya güzəştlər tətbiq oluna bilər. Bu barədə ətraflı məlumatı müvafiq dövlət orqanlarından əldə etmək mümkündür.

Elektron Şəxsiyyət Vəsiqələri: Yeni Nəsil Tanınma

Azərbaycanda elektron şəxsiyyət vəsiqələrinin tətbiqi, vətəndaşların identifikasiyasını daha da gücləndirmiş və müxtəlif dövlət xidmətlərinə çıxışı asanlaşdırmışdır. Elektron şəxsiyyət vəsiqəsi, adi vəsiqədən fərqli olaraq, daxilində mikroçipə malikdir. Bu çipdə vətəndaşın biometrik məlumatları (barmaq izləri, üz rəsmi), elektron imza sertifikatı və digər identifikasiya məlumatları saxlanılır.

Elektron şəxsiyyət vəsiqələrinin üstünlükləri:

• Təhlükəsizlik: Mikroçip texnologiyası, saxtalaşdırmanı çətinləşdirir və məlumatların təhlükəsizliyini təmin edir.
• Elektron Xidmətlərə Giriş: Dövlət xidmətləri portalına (e-gov.az), vergi sisteminə, tibbi informasiya sistemlərinə və digər onlayn platformalara asan və təhlükəsiz giriş imkanı yaradır.
• Elektron İmza: Elektron imza funksionallığı, hüquqi əhəmiyyət kəsb edən sənədlərə elektron qaydada imza atmağa imkan verir.
• Səyahət: Müəyyən ölkələrə səyahət edərkən elektron vəsiqənin istifadəsi, vizasız rejim və ya daha sürətli sərhəd keçidləri təmin edə bilər.
• Rəqəmsal İqtisadiyyat: Rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafına töhfə verir, onlayn ticarət və digər rəqəmsal əməliyyatları asanlaşdırır.

Elektron şəxsiyyət vəsiqəsi almaq üçün proses adi vəsiqə alma prosesinə bənzəsə də, biometrik məlumatların qeydiyyatı əlavə bir addım təşkil edir. Bu vəsiqələr, gələcəkdə bütün dövlət xidmətlərinin rəqəmsallaşdırılması istiqamətində atılan mühüm bir addımdır.

Nəticə

Şəxsiyyət vəsiqəsi almaq prosesi, Azərbaycanda vətəndaşların hüquqlarını təmin etmək və dövlət idarəçiliyini rəqəmsallaşdırmaq məqsədilə daim təkmilləşdirilir. 2026-cı ilə qədər qüvvədə olacaq sənədlərin alınması üçün tələb olunan sənədlər, müddətlər və dövlət rüsumları haqqında ətraflı məlumat almaq, prosesi daha da asanlaşdıracaq. Müraciət edərkən bütün tələblərə uyğunluq, sənədlərin tamlığı və dəqiqliyi prosesin sürətli və problemsiz həyata keçirilməsini təmin edəcək. Elektron şəxsiyyət vəsiqələrinin tətbiqi isə gələcəkdə dövlət xidmətlərindən istifadəni daha da sadələşdirəcək. Hər bir vətəndaşın şəxsiyyət vəsiqəsinin qüvvədəlik müddətini izləməsi və zərurət yarandıqda vaxtında dəyişdirməsi vacibdir. Unutmayın ki, şəxsiyyət vəsiqəsi sizin kimliyinizin rəsmi təsdiqidir və onun etibarlılığı sizin hüquqi fəaliyyətiniz üçün əsas şərtdir.

” .

” tdir.

MÜƏLLİF Admin