Azərbaycan Respublikasında ali təhsil müəssisələrinə qəbul imtahanları iki əsas mərhələdən ibarətdir. Birinci mərhələ bütün ixtisas qrupları üçün eynidir və cari il məzunları üçün buraxılış imtahanı rolunu oynayır. Bu mərhələdə abituriyentlər Xarici dil, Azərbaycan (rus) dili və Riyaziyyat fənlərindən imtahan verirlər. Ümumilikdə 85 tapşırıqdan ibarət olan bu imtahan 3 saat davam edir və maksimal 300 bal toplamaq mümkündür. İkinci mərhələ isə ixtisas qruplarına görə fərqlənir. 2 ci qrup fənləri üzrə imtahan isə hər fənn üzrə 30 tapşırıq olmaqla cəmi 90 tapşırıqdan ibarətdir. Bu tapşırıqların 22-si qapalı, 8-i isə açıq tipli olur. Bu mərhələ də 3 saat davam edir və maksimal 400 bal toplamaq mümkündür. Beləliklə, hər iki mərhələ nəzərə alındıqda, abituriyentlər ümumilikdə maksimal 700 bal toplaya bilərlər.
Bu məqalədə Dövlət İmtahan Mərkəzinin (DİM) rəsmi “Balların hesablanma qaydası” sənədinə əsaslanaraq, 2-ci qrup fənləri, ikinci mərhələ üzrə çəki əmsalları, 2-ci qrup ixtisaslarının tam siyahısı, 2025-ci il üzrə real keçid balları və 2 ci qrup fenleri ve ballari ilə bağlı ən çox verilən suallar əhatə olunur. DİM eyni zamanda magistratura səviyyəsində də oxşar prinsiplərlə imtahan keçirir — bu barədə DİM Magistratura 2026 bələdçimizdə ətraflı oxuya bilərsiniz.
Əyani təhsilə əlavə olaraq, iş həyatı ilə paralel oxumaq istəyənlər üçün qiyabi təhsil seçimi də mövcuddur — qəbul qaydaları və şərtləri fərqlənir.
2-ci qrup fənləri hansılardır?
2 ci qrup fənləri iki fərqli mərhələyə bölünür: bütün qruplar üçün eyni olan birinci mərhələ və ixtisas qrupuna görə dəyişən ikinci mərhələ. Aşağıdakı cədvəldə hər iki mərhələnin fənləri, tapşırıq sayı və maksimal balları göstərilib.
| Mərhələ | Fənn | Çəki əmsalı | Üstünlük dərəcəsi |
|---|---|---|---|
| I mərhələ (bütün qruplar üçün eyni, 300 bal) | Xarici dil | — | — |
| Azərbaycan (rus) dili | — | — | |
| Riyaziyyat | — | — | |
| II mərhələ — 2-ci qrup (400 bal) | Riyaziyyat | 1,5 | 1 |
| Coğrafiya | 1,5 | 2 | |
| Tarix | 1 | 3 |
Cəmi (hər iki mərhələ): maksimal 700 bal. Diqqət yetirin ki, Riyaziyyat fənni həm birinci, həm də ikinci mərhələdə imtahan olunur — ona görə 2 ci qrup fənləri deyiləndə, ümumilikdə imtahan verilən fənlərin sayı 5-dir: Xarici dil, Azərbaycan dili, Riyaziyyat (hər iki mərhələdə), Coğrafiya və Tarix.
2 ci qrup fənləri üzrə ballar necə hesablanır?
2-ci qrup fənləri üzrə balların hesablanması zamanı hər bir fənnin çəki əmsalı və üstünlük dərəcəsi nəzərə alınır. Bu qrupda Riyaziyyat və Coğrafiya fənləri 1,5 çəki əmsalına malikdir ki, bu da onlara daha yüksək üstünlük dərəcəsi verir (Riyaziyyat — 1-ci üstünlük dərəcəsi, Coğrafiya — 2-ci üstünlük dərəcəsi). Tarix fənni isə 1 çəki əmsalı ilə 3-cü üstünlük dərəcəsinə malikdir. Çəki əmsalı, bir fəndən alınan balın ümumi bal hesablanmasında nə qədər önəm kəsb etdiyini göstərir — yəni yüksək çəki əmsallı fənlərdən toplanan ballar ümumi nəticəyə daha çox təsir edir. Üstünlük dərəcəsi isə əsasən bərabər ballı abituriyentlər arasında sıralama aparılarkən istifadə olunur, bu da imtahan nəticələrinin daha ədalətli qiymətləndirilməsini təmin edir.
Hər fənn üzrə 30 tapşırıqdan 22-si qapalı, 8-i isə açıq tiplidir. Qapalı tipli tapşırıqlarda hər düzgün cavab bal qazandırır, səhv cavab isə balın bir hissəsini geri çıxır (yanlış cavabların sayının dörddə biri qədər) — buna görə tam əmin olmadığınız sualı boş buraxmaq bəzən təxmin etməkdən daha səmərəli ola bilər. Açıq tipli 8 tapşırığın 5-i kodlaşdırma tələb edən (hesablama və ya seçim tipli) tapşırıqlardır, 3-ü isə situasiya və ya mənbə əsasında hazırlanıb, markerlər tərəfindən 0-dan 1-ə qədər fraksiyalı balla (məsələn 1/3, 1/2, 2/3) qiymətləndirilir. Bu son üç tapşırıq riyaziyyatda hesablama məsələsi, coğrafiyada situasiya təhlili, tarixdə isə mənbə əsasında hazırlanır.
2-ci qrup ixtisasları — tam siyahı (2026)
2 qrup fenleri üzrə imtahan nəticələri ilə 30 ali təhsil müəssisəsində, 23 ixtisas üzrə (2025-ci ildə 191 ixtisas-universitet kombinasiyası) qəbul aparılır. İxtisasların tam siyahısı:
- Beynəlxalq ticarət və logistika
- Biznesin idarə edilməsi
- Coğrafiya
- Coğrafiya müəllimliyi
- Davamlı inkişaf
- Dövlət və bələdiyyə idarəetməsi
- Hidrometeorologiya
- İdman menecmenti və kommunikasiya
- İqtisadiyyat (əsas və Zaqatala filialı)
- Maliyyə
- Marketinq
- Menecment
- Mühasibat (əsas və Zaqatala filialı)
- Nəqliyyatda servis
- Sosiologiya
- Statistika
- Tarix və coğrafiya müəllimliyi
- Turizm bələdçiliyi
- Turizm işinin təşkili (əsas, Qazax filialı, Zaqatala filialı)
Bu ixtisaslar üzrə qəbul aparan universitetlər arasında BANM, ADA, UNEC, BMU, MAA, NDU, SDU, BDU, ADAU, LDU, ADNSU, Xəzər Universiteti, AzTU, MDU, GDU, AzMİU, AU, ADPU, Qarabağ Universiteti, QKU, ATMU, OYU, BAAU və digərləri var.
2 ci qrup fenleri 2026: keçid balları (2025-ci il məlumatları)
2026-cı il üçün keçid balları hələ formalaşmayıb — DİM bu balları yalnız cari ilin qəbul imtahanı və sənəd qəbulu başa çatdıqdan sonra elan edir. Aşağıdakı rəqəmlər 2025-ci il dövlət sifarişli yerlər üzrə real nəticələrdir və istiqamətlənmək üçün istifadə oluna bilər, lakin 2026-cı il üçün zəmanət deyil.
2025-ci il üzrə ümumi statistika: minimum bal — 202, orta bal — 389,8, maksimal bal — 653,2.
| İxtisas | Universitet | 2025 keçid balı |
|---|---|---|
| Maliyyə | BANM | 653,2 |
| Maliyyə | ADA | 637,6 |
| İqtisadiyyat | ADA | 624,8 |
| Biznesin idarə edilməsi | BANM | 609,8 |
| Maliyyə | UNEC | 605,6 |
| İqtisadiyyat | UNEC | 593,8 |
| Beynəlxalq ticarət və logistika | UNEC | 560,8 |
| Mühasibat | UNEC | 558,4 |
Ən aşağı keçid balları isə əsasən turizm və regional filiallar üzrə ixtisaslarda müşahidə olunub: Turizm işinin təşkili (Qarabağ Universiteti) — 201,6; Turizm bələdçiliyi (QKU) — 214,6; Turizm bələdçiliyi (MDU) — 214,7; Coğrafiya müəllimliyi (Qarabağ Universiteti) — 215,4.
2-ci qrup kimlər üçün uyğundur?
2ci qrup fənləri əsasən iqtisadiyyat, biznesin idarə edilməsi, maliyyə, marketinq, mühasibat, sosiologiya, statistika, turizm, həmçinin coğrafiya və tarix müəllimliyi kimi sahələrə yönələn abituriyentlər üçün ideal seçimdir. Bu qrup, həm riyazi məntiq tələb edən tapşırıqları həll etmə bacarığını, həm də humanitar bilikləri və analitik düşüncəni özündə birləşdirir. Bu, digər qruplara, məsələn, fizika və kimya kimi təbiət elmlərini tələb edən ixtisaslara nisbətən daha geniş bir kütləyə müraciət edə bilər.
Bu istiqamətləri seçən abituriyentlər gələcəkdə bank sektorunda, idarəetmədə, marketinqdə, beynəlxalq ticarətdə, logistikada, turizm sahəsində və təhsildə uğurlu karyera qurma şansına malik olurlar.
2 ci qrup fənlərinə hazırlıq tövsiyələri
2-ci qrup fənlərinə hazırlıq üçün hər bir fənnə xüsusi yanaşma tələb olunur. Riyaziyyat fənninə hazırlaşarkən, əsas mövzuları dərindən anlamaq, məntiqi əlaqələri qurmaq və müxtəlif tipli məsələləri həll etmək bacarığını inkişaf etdirmək vacibdir. Əvvəlki illərin qəbul imtahanı suallarına və DİM tərəfindən hazırlanmış nümunə tapşırıqlarına mütəmadi olaraq baxmaq faydalı olardı. Coğrafiya fənnində isə yalnız xəritə məlumatlarını deyil, həmçinin fiziki və sosial-iqtisadi coğrafiyanın əsaslarını, qlobal prosesləri və Azərbaycana aid xüsusiyyətləri yaxşı mənimsəmək lazımdır. Tarix fənni üçün isə əsas hadisələri, dövlətləri, xronologiyanı və səbəb-nəticə əlaqələrini anlamaq önəmlidir.
Hazırlıq prosesində müntəzəm təkrar və möhkəmləndirmə tədbirləri görülməlidir. Riyaziyyatda əsas düsturları və üsulları yadda saxlamaq, coğrafiyada isə coğrafi obyektləri və hadisələri vizual yaddaşda canlandırmaq kömək edə bilər. Tarixdə isə hadisələri bir-biri ilə əlaqələndirərək, böyük bir xətt üzərində öyrənmək yaddaşı gücləndirər. Hər üç fənn üzrə açıq tipli tapşırıqlara xüsusi diqqət yetirilməlidir, çünki bu tapşırıqlar abituriyentin biliklərini təhlil etmək və ümumiləşdirmək bacarığını ölçür. Həmçinin, vaxtın idarə olunması bacarığını inkişaf etdirmək üçün mütəmadi olaraq sınaq imtahanları vermək tövsiyə olunur. Bəzi ixtisaslar üçün sənədləşmə mərhələsində motivasiya məktubu da tələb oluna bilər — bunu əvvəlcədən hazırlamaq faydalıdır.
Tez-tez verilən suallar
2 ci qrup fənləri neçə fəndən ibarətdir?
İkinci mərhələdə 2-ci qrup fənləri Riyaziyyat, Coğrafiya və Tarix olmaqla 3 fəndir. Bunlara birinci mərhələnin fənlərini (Xarici dil, Azərbaycan dili, Riyaziyyat) də əlavə etsək, ümumilikdə 5 fəndən imtahan verilir.
İkinci qrup fənləri hansılardır?
İkinci mərhələdə ikinci qrup fənləri Riyaziyyat (əmsal 1,5), Coğrafiya (əmsal 1,5) və Tarixdir (əmsal 1).
2 ci qrup fənləri üzrə maksimal bal neçədir?
İkinci mərhələdə 2-ci qrup fənləri üzrə maksimal bal 400-dür. Birinci mərhələnin 300 balı ilə birlikdə ümumi maksimal bal 700-dür.
2 qrup fənləri ilə hansı ixtisaslara qəbul olmaq mümkündür?
2-ci qrup fənləri ilə Beynəlxalq ticarət və logistika, Biznesin idarə edilməsi, Coğrafiya, İqtisadiyyat, Maliyyə, Marketinq, Menecment, Mühasibat, Turizm işinin təşkili və digər 23 ixtisasdan birinə qəbul olmaq mümkündür (tam siyahı yuxarıda verilib).
2026-cı ildə 2-ci qrup fənlərində dəyişiklik olacaqmı?
Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən 2026-cı il qəbul imtahanları ilə bağlı hələlik rəsmi olaraq hər hansı bir dəyişiklik elan edilməmişdir. Abituriyentlərə DİM-in rəsmi internet səhifəsini (dim.gov.az) mütəmadi olaraq izləmələri tövsiyə olunur.
Nəticə
Nəticə olaraq, 2 ci qrup fənləri iqtisadiyyat, idarəetmə, turizm və müəllimlik sahələrinə maraq göstərən abituriyentlər üçün əlverişli bir seçimdir. Bu qrup həm riyazi, həm də humanitar biliklərin harmonik şəkildə birləşməsini tələb edir. İmtahan qaydalarını, balların hesablanma mexanizmini və hazırlıq strategiyalarını anlamaq uğurlu nəticə əldə etmək üçün vacibdir. Unutmayın ki, ən dəqiq və yenilənmiş məlumatlar üçün Dövlət İmtahan Mərkəzinin rəsmi internet səhifəsinə (dim.gov.az) müraciət etmək ən düzgün yoldur.
0 Comments