Yuxuda danışmaq nədir? Səbəbləri, mənası və maraqlı yozumlar
Gecə yatarkən birdən kimsənin adını çəkdiyinizi, anlaşılmaz cümlələr qurduğunuzu və ya yüksək səslə danışdığınızı sizə deyiblərmi? Əgər belədirsə, narahat olmayın. Yuxuda danışmaq çox yayılmış və əksər hallarda təhlükəsiz bir haldır. Amma bu mövzu həm tibbi, həm də psixoloji baxımdan olduqca maraqlıdır. Üstəlik, bir çox insan üçün mənəvi və simvolik yozumlar da diqqət çəkir.
Bu məqalədə yuxuda danışmağın elmi səbəblərini, psixoloji tərəflərini, hansı hallarda normal, hansı hallarda riskli olduğunu və insanların ən çox maraqlandığı sualları ətraflı və axıcı şəkildə izah edəcəyik.
Yuxuda danışmaq nə deməkdir?
Yuxuda danışmaq – tibbi dildə somniloquiya adlanır və insanın yuxu zamanı:
- sözlər deməsi,
- cümlələr qurması,
- qışqırması,
- bəzən isə mübahisə edirmiş kimi danışmasıdır.
Əksər hallarda insan:
- danışdığını xatırlamır,
- dediklərinin fərqində olmur,
- səhər oyandıqda bu barədə heç nə bilmir.
Yuxuda danışmaq təhlükəlidirmi?
Qısa cavab: əksər hallarda yox.
Yuxuda danışmaq:
- uşaqlarda,
- stressli dövrlərdə,
- emosional yüklənmə zamanı
çox normal hesab olunur.
Amma tez-tez, yüksək səslə, aqressiv formada və başqa yuxu pozuntuları ilə birlikdə baş verirsə, bu zaman səbəbləri araşdırmaq faydalıdır.
Yuxuda danışmağın əsas səbəbləri
1. Stress və psixoloji gərginlik
Gün ərzində yaşanan:
- narahatlıq,
- qorxu,
- həll olunmamış problemlər
beynin gecə də aktiv qalmasına səbəb olur. Beyin sanki “sakitləşə bilmir” və bu da danışıqla nəticələnə bilər.
2. Güclü emosiyalar
Sevinc, qəzəb, həyəcan, qorxu kimi hisslər yuxularda daha aktiv şəkildə üzə çıxır. İnsan gündüz demədiklərini gecə deyə bilər.
3. Yorğunluq və yuxusuzluq
Az yatmaq və ya keyfiyyətsiz yuxu:
- beyin fazalarının qarışmasına,
- yarı oyaq, yarı yuxulu vəziyyətlərə
səbəb olur. Bu da yuxuda danışmanı artırır.
4. Uşaqlarda inkişaf dövrü
Uşaqlarda yuxuda danışmaq:
- çox yayğındır,
- adətən öz-özünə keçib gedir,
- təhlükəli sayılmır.
Bu, beyin inkişafı ilə əlaqəlidir.
5. Yuxu pozuntuları
Bəzən yuxuda danışmaq aşağıdakı hallarla birlikdə olur:
- yuxuda gəzmək,
- gecə qorxuları,
- kabuslar,
- yuxuda qışqırmaq.
Bu zaman səbəb daha dərindən araşdırılmalıdır.
Yuxuda danışılan sözlər nəyi ifadə edir?
Bu çox verilən, amma bir o qədər də səhv başa düşülən sualdır.
❗ Yuxuda deyilən hər söz gizli sirr demək deyil.
Bəzən:
- sözlər mənasız olur,
- cümlələr yarımçıq qalır,
- real həyatla əlaqəsi olmur.
Yəni yuxuda danışmaq mütləq gizli düşüncələrin açılması anlamına gəlmir.
Yuxuda danışmaq psixoloji problem sayılırmı?
Əksər hallarda xeyr.
Amma aşağıdakı hallarda diqqətli olmaq lazımdır:
- danışıq çox tez-tez baş verirsə,
- aqressiya və qorxu ilə müşayiət olunursa,
- insan gündüz də həddindən artıq gərgindirsə,
- yuxu keyfiyyəti ciddi şəkildə pozulursa.
Bu zaman psixoloq və ya nevroloqla məsləhətləşmək faydalı ola bilər.
Yuxuda danışmaq hansı yuxu mərhələsində olur?
Yuxuda danışmaq həm:
- REM yuxusu (yuxuların görüldüyü mərhələ),
- həm də dərin yuxu mərhələsində
baş verə bilər.
REM mərhələsində danışıq:
- daha emosional,
- daha məntiqli cümlələr şəklində olur.
Dərin yuxuda isə:
- anlaşılmaz səslər,
- qısa sözlər üstünlük təşkil edir.
Yuxuda danışmaq dini və xalq inanclarında
Bir çox insan bu mövzunu yalnız tibbi yox, mənəvi tərəfdən də dəyərləndirir.
Xalq arasında belə inanclar var:
- yuxuda danışan insanın qəlbi doludur,
- içində saxladığı sözlər var,
- ruhu rahat deyil.
Bəzi yozumlara görə isə bu:
- düşüncələrin çoxluğuna,
- qərarsızlığa,
- daxili münaqişəyə işarə edir.
Amma unutmaq olmaz ki, bunlar inanclardır, elmi sübut deyil.
Yuxuda danışmağın qarşısını almaq mümkündürmü?
Tamamilə yox, amma azaltmaq mümkündür.
Bunun üçün:
- yatmazdan əvvəl telefondan uzaq durmaq,
- gecə ağır yemək yeməmək,
- stressi azaltmaq,
- gündəlik yuxu rejimi yaratmaq,
- sakitləşdirici musiqi və ya oxu vərdişi
çox kömək edir.
Yuxuda danışan insanı oyatmaq olar?
Ümumiyyətlə:
- oyatmamaq tövsiyə olunur.
Çünki:
- qəfil oyatma çaşqınlıq yarada bilər,
- qorxu və panikaya səbəb ola bilər,
- yuxu dövrünü poza bilər.
Ən yaxşısı sadəcə gözləməkdir – çox vaxt danışıq özü dayanır.
Yuxuda danışmaq haqqında maraqlı faktlar
- İnsanlar ana dilində daha çox danışır
- Emosional insanlar daha tez-tez yuxuda danışır
- Uşaqlarda bu hal yaş artdıqca azalır
- Bəzi insanlar yuxuda gülür, ağlayır və ya mübahisə edir
