Hindular Haqqında Məlumat – Hinduizm, Tarix, Mədəniyyət və Bayramlar
Hindular dünyanın ən qədim və ən böyük dinlərindən biri olan hinduizmə inanan insanlardır. Hinduizm yalnız bir din deyil, həm də həyat tərzi, mədəniyyət və fəlsəfəni əhatə edən bir sistemdir. Bu məqalədə hinduların dini inancları, tarixi, mədəniyyəti, həyat tərzi və dünyadakı mövqeyi haqqında ətraflı məlumat təqdim olunacaq. Məqsəd oxucuya hindular haqqında tam və doğru bilik verməkdir. Eyni zamanda mətn SEO optimizasiyalıdır, əsas açar sözlər təbii şəkildə istifadə olunub: hindular, hinduizm, Hindistan, hindu mədəniyyəti, hindu dini.
Hindular haqqinda melumat
1. Hinduların tarixi
Hinduların tarixi min illərlə ölçülür və əsasən Hindistan yarımadasında formalaşıb. Hinduizmin kökləri qədim Vedik dövrünə, təxminən e.ə. 1500–500-ci illərə gedib çıxır. Bu dövrdə Vedalar, yəni hinduizmin ən müqəddəs yazılı mətnləri ortaya çıxıb. Veda ədəbiyyatı hinduların dini həyatını, fəlsəfəsini və sosial strukturunu müəyyənləşdirib.
Hinduların tarixi təkcə Hindistanla məhdudlaşmır. Onlar zamanla Nepal, Banqladeş, İndoneziya, Fici, Şri-Lanka və digər Asiya ölkələrinə də yayıldılar. Bu yayılma onların mədəniyyət və dini təsirlərini dünya miqyasında tanıtdı.
2. Hinduizmin əsas prinsipləri
Hinduizmin əsas prinsipləri hinduların gündəlik həyatına dərindən təsir edir. Bu prinsiplər arasında aşağıdakılar mühümdür:
2.1. Karma və reenkarnasiya
Hindular inanırlar ki, hər bir insanın karması – yəni əməl və davranışları – onun gələcək həyatını müəyyənləşdirir. Ölümdən sonra ruh başqa bədəndə yenidən doğulur (reenkarnasiya). Bu səbəbdən hindular həyatlarını düzgün və etik prinsiplərə əsasən qurmağa çalışırlar.
2.2. Dharma
Dharma hindular üçün mənəvi və sosial borcların cəminə deyilir. Bu, fərdin yaşına, cinsinə, peşəsinə və sosial statusuna görə dəyişir. Dharma hərəkətlərin düzgün və mənəvi cəhətdən uyğun olmasını təmin edir.
2.3. Mokşa
Hinduların əsas məqsədlərindən biri ruhun mokşa, yəni xilas olmasıdır. Bu, karmadan azad olmaq və ruhun əbədi sülhə çatması deməkdir.
3. Hinduların dini inancları
Hindular politeistdirlər, yəni bir çox tanrılara inanırlar. Ən məşhur tanrılar arasında Brahma (yaradıcı), Vişnu (qoruyucu) və Şiva (yoxedici) yer alır. Bundan əlavə, hindular çox sayda digər tanrılara və tanrıçalara ibadət edirlər.
3.1. Hindu mərasimləri və bayramlar
Hinduların dini həyatında bayramlar və mərasimlər mühüm rol oynayır. Ən məşhur bayramlar:
- Diwali – işığın bayramı, şər və pis ruh üzərində işığın qələbəsini simvollaşdırır.
- Holi – rənglər bayramı, sevgi və dostluğun simvoludur.
- Navratri – tanrıça Durqanın şərəfinə keçirilir və 9 gün davam edir.
Hindular həmçinin gündəlik ibadət və dualar edirlər. Evlərdə kiçik məbəd və tanrı heykəlləri olur.
4. Hinduların mədəniyyəti
Hinduların mədəniyyəti olduqca zəngin və müxtəlifdir. Bu mədəniyyət musiqi, rəqs, ədəbiyyat, arxitektura və yemək mədəniyyətini əhatə edir.
4.1. Ədəbiyyat
Hinduların klassik ədəbiyyatı Mahabharata və Ramayana kimi epik əsərləri əhatə edir. Bu əsərlər həm dini, həm də mənəvi dəyərləri öyrədir.
4.2. Musiqi və rəqs
Hinduların musiqi və rəqs ənənələri qədimdən gəlir. Klasik Hind musiqisi və Bharatanatyam kimi rəqs formaları dünya mədəniyyətində məşhurdur.
4.3. Memarlıq və sənət
Hinduların məbədləri və heykəltəraşlığı xüsusi diqqətə layiqdir. Təc Mahal, Khajuraho məbədləri və Varanasi kimi yerlər hind mədəniyyətinin incilərindən sayılır.
4.4. Yemək mədəniyyəti
Hinduların yeməkləri çox çeşidli və ədviyyatlıdır. Əsasən bitki əsaslı pəhriz üstünlük təşkil edir. Ət yeməyən hinduların sayı çoxdur, çünki heyvanlara qarşı mərhəmət onların dini prinsiplərində vacib yer tutur.
5. Hinduların sosial strukturu
Hinduların sosial həyatı uzun müddət varna (kast sistemi) ilə tənzimlənib. Kast sistemi insanların doğulduqları sosial qruplara görə həyatlarını müəyyənləşdirirdi. Əsas kastlar:
- Brahminlər – dini və mədəniyyətlə məşğul olanlar.
- Kşatriyalar – döyüşçülər və hökmdarlar.
- Vaisyalar – tacirlər və əkinçilər.
- Sudralar – əməkçilər və xidmət sahəsində işləyənlər.
Müasir Hindistanda kast sistemi rəsmi olaraq ləğv edilsə də, bəzi bölgələrdə təsiri hələ də hiss olunur.
6. Hinduların dünyadakı payı
Hinduların əksəriyyəti Hindistanda yaşayır. Hindistan əhalisinin təxminən 80%-i hindulardan ibarətdir. Bundan əlavə, Nepal, Banqladeş, Fici, İndoneziya, Trinidad və Tobaqo kimi ölkələrdə də hindular yaşayır. Dünyada təxminən 1 milyard hindunun olduğu təxmin edilir. Bu, hinduizmi dünyada ən böyük üçüncü din edir.
7. Hinduların gündəlik həyatı
Hinduların gündəlik həyatında dini inanclar, mərasimlər və sosial ənənələr əhəmiyyətli rol oynayır. Hindular səhər saatlarında ibadət edir, məbədləri ziyarət edir və dualar oxuyurlar. Yemək zamanı da dini qaydalara riayət olunur, məsələn bəzi hindular süd və bitki əsaslı məhsullardan hazırlanmış yeməkləri üstün tuturlar.
Hindular həmçinin ailə bağlarını çox qiymətləndirir və valideynlərə hörmət göstərmək ən vacib dəyərlərdən biridir.
8. Hinduizm və elmi düşüncə
Hinduizm elmi düşüncə və fəlsəfəni təşviq etmişdir. Qədim Hindistanda riyaziyyat, astronomiya və tibb sahəsində mühüm inkişaflar olmuşdur. Misal üçün, sıfırın ixtirası və Ay və Günəşin hərəkətinin hesablanması hindu alimlər tərəfindən formalaşdırılmışdır.
9. Hinduların təhsilə yanaşması
Hindular üçün təhsil həm dini, həm də dünyəvi biliklərin qazanılması vacibdir. Qədim Hindistanda gurukul sistemində uşaqlar təhsil alırdılar, burada həm dini biliklər, həm də həyat bacarıqları öyrədilirdi. Müasir dövrdə Hindistanda təhsil yüksək səviyyədədir və dünya miqyasında nüfuz qazanmış universitetlər fəaliyyət göstərir.
10. Hinduların dünyaya verdiyi töhfələr
Hinduların mədəniyyəti, fəlsəfəsi və elmi nailiyyətləri dünya sivilizasiyasına böyük töhfələr verib. Yoga, meditasiya və ayurveda kimi qədim hindu təlimləri indi bütün dünyada məşhurdur və insanlar tərəfindən sağlam həyat üçün tətbiq olunur.
