Firon Haqqında Məlumat | Qədim Misir Fironları Kimlər Idi?
Tarix boyu insanları ən çox maraqlandıran mövzulardan biri qədim sivilizasiyalar və onların rəhbərləri olmuşdur. Bu sivilizasiyalar arasında isə Qədim Misir xüsusi yer tutur. Minilliklər əvvəl Nil çayı sahillərində yaranmış bu sivilizasiya, memarlığı, dini inancları, yazı sistemi və idarəçilik forması ilə bu gün də tədqiqatçıların diqqət mərkəzindədir. Qədim Misirin siyasi və dini həyatının mərkəzində isə fironlar dayanırdı.
Firon haqqinda melumat
Firon Nədir?
Firon Qədim Misirdə ölkənin ali hökmdarına verilən addır. Bu titul təkcə siyasi liderliyi deyil, eyni zamanda dini və ilahi statusu da ifadə edirdi. Misirlilər fironu sadəcə bir kral kimi deyil, tanrıların yer üzündəki nümayəndəsi hesab edirdilər.
“Firon” sözü qədim misir dilində “Per-aa”, yəni “Böyük ev” mənasını verirdi. Əvvəllər bu termin hökmdarın sarayını ifadə etsə də, zamanla birbaşa hökmdarın özü üçün istifadə olunmağa başladı.
Fironların Mənşəyi və Tarixi İnkişafı
Qədim Misir Dövrləri
Fironların tarixi Qədim Misirin yaranması ilə başlayır və təxminən 3000 ildən çox davam edir. Bu dövr əsasən aşağıdakı mərhələlərə bölünür:
- Erkən Sülalələr Dövrü
- Qədim Krallıq
- Orta Krallıq
- Yeni Krallıq
- Son Dövrlər
Hər dövrdə fironların hakimiyyət forması və təsir dairəsi müəyyən dəyişikliklərə məruz qalsa da, onların mütləq hakimiyyəti ideyası qorunub saxlanılmışdır.
İlk Firon Kim Olub?
Tarixi mənbələrə görə, Narmer (Menes) Qədim Misiri birləşdirən və ilk firon hesab edilən hökmdardır. O, Yuxarı və Aşağı Misiri bir dövlət halında birləşdirmişdir.
Fironların Hakimiyyət Sistemi
Mütləq Hakimiyyət
Fironlar mütləq hakimiyyətə malik idilər. Onların verdiyi qərarlar müzakirə olunmur, qanun kimi qəbul edilirdi. Firon həm:
- dövlət başçısı,
- ali baş komandan,
- ali hakim,
- baş kahin
rolunu yerinə yetirirdi.
İdarəetmə Mexanizmi
Fironlar təkbaşına qərar versələr də, onlara kömək edən geniş idarəetmə aparatı mövcud idi:
- Vəzir (baş idarəçi)
- Yazıçılar
- Kahinlər
- Əyalət rəhbərləri (nomarxlar)
Bu sistem dövlətin uzun illər sabit qalmasına imkan verirdi.
Firon və Din
İlahi Status
Qədim Misirdə firon yarı tanrı hesab edilirdi. Onun sağlığında Horus tanrısının, ölümündən sonra isə Osiris tanrısının təcəssümü olduğuna inanılırdı.
Dini Mərasimlər
Fironlar:
- məbədlərin tikintisinə rəhbərlik edir,
- tanrılara qurbanlar təqdim edir,
- dini bayramlarda əsas fiqur kimi çıxış edirdilər.
Bu, onların hakimiyyətinin ilahi mənbədən gəldiyini sübut etmək məqsədi daşıyırdı.
Fironların Gündəlik Həyatı
Fironların həyatı lüks və zənginlik içində keçirdi. Onlar:
- böyük saraylarda yaşayır,
- xüsusi geyimlər geyinir,
- qızıl və qiymətli daşlarla bəzənmiş taclar taxırdılar.
Gündəlik həyatları ciddi qaydalar və mərasimlərlə tənzimlənirdi.
Fironların Geyimi və Simvolları
Taclar
Fironların geyindiyi taclar onların hakimiyyət sahəsini göstərirdi:
- Ağ tac – Yuxarı Misir
- Qırmızı tac – Aşağı Misir
- İkiqat tac – Birləşmiş Misir
Əsas Simvollar
- Əsa və qamçı – hakimiyyət və nizam
- Saqqal – ilahi mənşə
- Anx simvolu – həyat rəmzi
Məşhur Fironlar
Ramses II
Qədim Misirin ən məşhur fironlarından biridir. Uzun hakimiyyəti, hərbi yürüşləri və monumental tikililəri ilə tanınır.
Tutankhamon
Gənc yaşda hakimiyyətə gəlmiş, lakin məzarı toxunulmamış tapıldığı üçün dünya şöhrəti qazanmışdır.
Xufu (Xeops)
Gizadakı Böyük Piramidanın inşası ilə tanınan firondur.
Hatşepsut
Qədim Misirdə nadir qadın fironlardan biri olmuşdur.
Piramidalar və Fironlar
Piramidaların Məqsədi
Piramidalar fironların məzarları idi. Onlar fironun axirət həyatında rahat yaşaması üçün tikilirdi.
Mumiyalama Prosesi
Fironun bədəni xüsusi üsullarla mumiyalanır, daxili orqanlar çıxarılır və qoruyucu maddələrlə bükülürdü.
Fironların Ölümə Baxışı
Qədim misirlilər ölümün son deyil, yeni həyatın başlanğıcı olduğuna inanırdılar. Fironun axirət həyatı üçün:
- qızıl əşyalar,
- ərzaq,
- qulluqçuların heykəlləri
məzarına yerləşdirilirdi.
Fironlarla Bağlı Miflər və Yanlış Təsəvvürlər
- Fironlar kölələri piramida tikintisində işlədirdi – Müasir tədqiqatlar bunun əsasən maaşlı işçilər olduğunu göstərir.
- Bütün fironlar qəddar idi – Bəzi fironlar islahatçı və sülhpərvər olmuşdur.
Fironların Tarixdə Yeri və Əhəmiyyəti
Fironlar:
- mərkəzləşmiş dövlət sistemi qurmuş,
- mühəndislik və memarlığı inkişaf etdirmiş,
- yazı və təqvim sistemlərini təkmilləşdirmişdir.
Onların təsiri yalnız Misirlə məhdudlaşmamış, digər sivilizasiyalara da yayılmışdır.
Müasir Dövrdə Fironlara Marağın Səbəbi
Bu gün fironlara maraq:
- arxeoloji tapıntılar,
- filmlər və sənədli layihələr,
- turizm
vasitəsilə daha da artmışdır.
