İdman Gimnastikası Nədir? Tarixi, Növləri, Faydaları və Qaydaları

2 weeks ago

26 2 minutes read

İdman gimnastikası dünyada ən qədim və ən estetik idman növlərindən biri hesab olunur. Bu idman növü həm fiziki güc, həm elastiklik, həm koordinasiya, həm də psixoloji dözümlülük tələb edir. Gimnastika yalnız peşəkar idmançılar üçün deyil, eyni zamanda uşaqların fiziki inkişafı, sağlam həyat tərzi və düzgün bədən quruluşunun formalaşması baxımından da mühüm rol oynayır.

Idman gimnastika haqqinda melumat

İdman Gimnastikası Nədir?

İdman gimnastikası idmançıların xüsusi qurğular üzərində və ya sərbəst şəkildə akrobatik, güc və çeviklik hərəkətləri yerinə yetirdiyi idman növüdür. Hərəkətlər dəqiqlik, balans, güc və estetik görünüş əsasında qiymətləndirilir.

İdman gimnastikasının əsas məqsədi:

Bədənin fiziki imkanlarını maksimum səviyyədə inkişaf etdirmək
Güc, elastiklik və koordinasiyanı artırmaq
Estetik və texniki cəhətdən mükəmməl hərəkətlər nümayiş etdirmək

İdman Gimnastikasının Tarixi

Qədim Dövr

Gimnastikanın tarixi qədim Yunanıstana gedib çıxır. “Gimnastika” sözü yunan dilindəki “gymnos” (çılpaq) sözündən yaranmışdır. Qədim yunanlar gimnastikanı gənclərin hərbi hazırlığı və fiziki tərbiyəsi üçün əsas vasitə kimi istifadə edirdilər.

Orta Əsrlər və Yeni Dövr

Orta əsrlərdə gimnastika müəyyən qədər unudulsa da, XVIII–XIX əsrlərdə Avropada yenidən inkişaf etməyə başladı. Alman pedaqoqu Fridrix Yan müasir idman gimnastikasının banisi hesab olunur.

Müasir Gimnastika

1896-cı ildə keçirilən ilk müasir Olimpiya Oyunlarında idman gimnastikası rəsmi idman növü kimi proqramda yer aldı. Qadın gimnastikası isə Olimpiya proqramına 1928-ci ildə daxil edildi.

İdman Gimnastikasının Növləri

İdman gimnastikası əsasən aşağıdakı növlərə bölünür:

1. Kişi İdman Gimnastikası

Kişilər üzrə gimnastika 6 əsas alət üzrə icra olunur:

Sərbəst hərəkətlər
At üzərində hərəkətlər
Halqalar
Dayaqla tullanma
Paralel qollar
Turnik

Bu növdə güc və dözümlülük əsas rol oynayır.

2. Qadın İdman Gimnastikası

Qadınlar üzrə gimnastika 4 alət üzrə keçirilir:

Sərbəst hərəkətlər
Dayaqla tullanma
Müvazinət tiri
Asimmetrik qollar

Qadın gimnastikasında elastiklik, zəriflik və balans ön plandadır.

3. Bədii Gimnastika

Bədii gimnastika musiqi müşayiəti ilə lent, top, halqa, gürz və ipdən istifadə edilərək icra olunur. Bu növ əsasən qadınlar arasında populyardır.

4. Akrobatik Gimnastika

Akrobatik gimnastika cütlüklər və ya qruplar halında yerinə yetirilən sinxron hərəkətləri əhatə edir.

5. Trampolin Gimnastikası

İdmançılar xüsusi trampolin üzərində havada akrobatik hərəkətlər yerinə yetirirlər.

İdman Gimnastikasının Qaydaları

İdman gimnastikasında qiymətləndirmə beynəlxalq qaydalara əsasən aparılır. Qiymətləndirmə iki əsas hissədən ibarətdir:

Texniki icra (E balı)
Çətinlik dərəcəsi (D balı)

Hərəkətlərin təmiz icrası, balansın qorunması və səhvsiz yerinə yetirilməsi yüksək bal almaq üçün əsas şərtdir.

İdman Gimnastikasının Faydaları

İdman gimnastikası həm fiziki, həm də psixoloji baxımdan çoxsaylı faydalar təqdim edir:

Fiziki Faydalar

Əzələlərin güclənməsi
Elastikliyin artması
Düzgün duruşun formalaşması
Ürək-damar sisteminin möhkəmlənməsi
Koordinasiya və çevikliyin inkişafı

Psixoloji Faydalar

Özünə inamın artması
Stressin azalması
Diqqət və konsentrasiyanın güclənməsi
İradə və dözümlülüyün formalaşması

Uşaqlar Üçün İdman Gimnastikası

Uşaqlar üçün gimnastika xüsusilə tövsiyə olunan idman növlərindən biridir. Erkən yaşda gimnastika ilə məşğul olmaq:

Skelet sisteminin düzgün inkişafına
Fiziki aktivliyə alışqanlıq yaranmasına
Sosial bacarıqların inkişafına

müsbət təsir göstərir. Adətən gimnastikaya 4–6 yaş arası başlamaq tövsiyə olunur.

Olimpiya Oyunlarında İdman Gimnastikası

İdman gimnastikası Olimpiya Oyunlarının ən izlənilən idman növlərindən biridir. Olimpiya gimnastları yüksək texniki hazırlıq, illərlə davam edən məşq və böyük iradə tələb edən proqramlar icra edirlər.

Azərbaycanda İdman Gimnastikası

Azərbaycanda gimnastika son illərdə sürətlə inkişaf edir. Bakı beynəlxalq gimnastika yarışlarına ev sahibliyi edir və Azərbaycan gimnastları dünya və Avropa çempionatlarında uğurla çıxış edirlər. Ölkədə müasir gimnastika zalları və ixtisaslaşmış məşqçilər fəaliyyət göstərir.