Limon Haqqında Ətraflı Məlumat | Faydaları, Növləri və İstifadəsi
Limon (Citrus limon) dünyada ən çox tanınan sitrus meyvələrindən biridir. Onun tünd sarı rəngi, turş dadı və təravətli aroması onu həm qida, həm də tibbi məqsədlərdə populyar edib. Limon yalnız mətbəxdə istifadə edilmir, eyni zamanda sağlamlıq üçün vacib vitamin və mineralların zəngin mənbəyidir. Bu məqalədə limonun tarixi, tərkibi, növləri, faydaları, istifadəsi və qorunma üsulları haqqında ətraflı məlumat təqdim olunacaq.
Limon haqqinda melumat
Limonun Tarixi və Yayılması
Limonun mənşəyi haqqında müxtəlif nəzəriyyələr mövcuddur. Tarixi məlumatlara görə, limon ilk dəfə Hindistan, Şri-Lanka və Şimali Birma ərazilərində yetişdirilib. Oradan isə ticarət yolları vasitəsilə Orta Şərq və Aralıq dənizi ölkələrinə yayıldı.
Antik dövrdə limonun əhəmiyyəti:
- Limon, eramızdan əvvəl 100-cü illərdə Romada qida və dərman kimi istifadə olunurdu.
- Orta əsrlərdə limon, xüsusilə Avropa dənizçiləri üçün Skorbuta qarşı vacib vasitə idi. Skorbut C vitamini çatışmazlığından yaranan xəstəlikdir.
- 15-16-cı əsrlərdə limon Amerikaya Kolumb və digər kəşfiyyatçılarla yayılmışdır.
Limonun Növləri
Limon müxtəlif növlərdə olur və hər bir növün özünəməxsus dadı, ölçüsü və istifadəsi var:
- Eureka Limonu – Ən məşhur növ, illik olaraq bazarda çox rast gəlinir. Dadı turş və təravətlidir.
- Lisbon Limonu – Daha çox turş və suyu çox olan növ, bağçılıq üçün uyğundur.
- Meyer Limonu – Turşuluğu daha az, şirin-turş dadlı, dekorativ məqsədlərlə də istifadə olunur.
- Ponderosa Limonu – Böyük ölçülü meyvələrə malikdir, əsasən dekorativ və şirə üçün yetişdirilir.
Limonun Tərkibi və Qida Dəyərləri
Limonun tərkibi onu sağlam qida kimi tanıdır. Bir limonun təqribən tərkibi:
- C vitamini: Günlük ehtiyacın təxminən 50%–i
- A vitamini: Göz və dəri sağlamlığı üçün vacibdir
- K vitamini: Qan laxtalanması üçün əhəmiyyətlidir
- Folat (B9 vitamini): Hüceyrə böyüməsi və sinir sistemi üçün
- Minerallar: Kalium, maqnezium, kalsium
- Antioxidantlar: Flavonoidlər və limonoidlər
Limon həmçinin az kaloriya malikdir (təqribən 29 kalori / 100 qram) və yüksək su tərkibi ilə bədən üçün təbii hidratasiya mənbəyidir.
Limonun Sağlamlıq Üçün Faydaları
1. İmmunitet Sisteminə Təsiri
Limon C vitamini ilə zəngindir və bu, bədənin immun sistemini gücləndirir, infeksiyalara qarşı müqaviməti artırır.
2. Həzmi Dəstəkləyir
Limon suyu mədə turşuluğunu tənzimləyir, həzm prosesini sürətləndirir və qəbizlik probleminin qarşısını alır.
3. Dəri Sağlamlığı
Limonun tərkibindəki vitamin və antioksidantlar dəri üçün faydalıdır, ləkələri azaldır və dərini parlaq edir.
4. Ağız Sağlamlığı
Limon suyundan düzgün şəkildə istifadə edilərsə, ağızdakı bakteriyaları azaldır, nəfəsi təravətli saxlayır. Amma çox istifadə edildikdə diş minasına zərər verə bilər.
5. Ağırlıq İdarəsi
Limonlu su içmək metabolizmi sürətləndirir, toxluq hissi yaradır və kilo idarəsinə kömək edir.
6. Qan Təzyiqini Tənzimləyir
Limon kalium ilə zəngindir ki, bu da qan təzyiqini stabilləşdirir və ürək-damar xəstəlikləri riskini azaldır.
Limonun İstifadə Sahələri
1. Mətbəxdə
- Şirələr və kokteyllər: Limon suyu içkiləri təravətləndirir.
- Souslar və marinadlar: Ət və balıq yeməklərində dad artırıcıdır.
- Şirniyyatlar: Limonlu tort və keks reseptlərində istifadə olunur.
2. Tibbi Məqsədlərdə
- Soyuqdəymə zamanı limonlu isti su ilə bal qarışığı boğazı yumşaldır.
- Limon suyu dəri və saç baxımı üçün təbii maskalarda istifadə olunur.
3. Ev Təmizliyi
- Limon turşuluğu sayəsində yağ və ləkələri çıxarır, təbii dezinfeksiyaedici kimi işləyir.
Limonun Saxlanma və Qorunma Qaydaları
Limonu uzun müddət təravətli saxlamaq üçün:
- Soyuq yerdə və ya soyuducuda saxlayın.
- Kəsilmiş limonları hava keçirməyən qabda saxlayın.
- Donduraraq limon suyunu uzun müddət qorumaq mümkündür.
Limonun Təbiətdə və İqlim Şəraitində Yetişməsi
Limon subtropik və tropik iqlimdə daha yaxşı yetişir. Yüksək temperatur və günəş işığı limonun tərkibindəki vitamin və turşuluğu artırır. Limon ağacı çoxillikdir, 3-5 il ərzində meyvə verməyə başlayır.
