Dünyanın yeddi möcüzəsindən biri sayılan, İordaniyanın səhrasında gizlənmiş qədim Petra şəhəri, hər il milyonlarla səyahətçini özünə heyran qoyan tarixi bir xəzinədir. Qaya oyma memarlığının nadir nümunəsi olan bu şəhər, Nabateya krallığının keçmişdəki möhtəşəm paytaxtı idi. Sıldırım qayaların içərisinə həkk olunmuş möhtəşəm tikililər, əsrlər boyu davam edən sirli bir hekayə danışır. Bu məqalədə, Petra arxeoloji parkının dərinliklərinə səyahət edəcək, onun unudulmaz mənzərələrini, gizli yollarını və tarixi əhəmiyyətini kəşf edəcəyik.
Petra: Qayanın İçində Canlanan Mədəniyyət
Petra, eramızdan əvvəl IV əsrdə Nabatilər tərəfindən salınmışdır. Bu möhtəşəm şəhər, o dövrdə ticarət yollarının kəsişməsində strateji bir mövqedə yerləşirdi. Nabatilər, əsasən karvan ticarəti ilə məşğul olur, ədviyyat, ipək və digər qiymətli malları Yaxın Şərq, Afrika və Aralıq dənizi ölkələri arasında daşıyırdılar. Bu ticarət şəhərə böyük sərvət gətirdi və Nabatilər öz zənginliklərini əzəmətli memarlıq əsərləri yaratmaq üçün istifadə etdilər. Petra, ən çox, qırmızı qumdaşı qayalarının içərisinə yonulmuş möhtəşəm fasadları ilə tanınır. Bu tikililər, sadəcə gözəlliyi ilə deyil, həm də mühəndislik bacarığı ilə də heyrətamizdir. Suvarma sistemləri, su anbarları və kanalizasiya şəbəkələri, sərt səhra şəraitində həyatı mümkün edən mühüm infrastruktur elementləri idi. Roma imperiyasının işğalından sonra Petra əhəmiyyətini itirməyə başladı, lakin onun möhtəşəm qalıqları əsrlər boyu səhrada gizlənərək, XIX əsrdə Avropa səyyahı Yohan Lyudviq Burkhardt tərəfindən yenidən kəşf olundu.
Siq: Sehrli Keçid və Petra Mənzərəsinə İlk Baxış
Petraya səyahət, adətən dar və möhtəşəm bir dərə olan Siq (The Siq) ilə başlayır. Bu təbii yarğan, təxminən 1.2 kilometr uzunluğundadır və hündürlüyü 80 metrə qədər çata bilər. Siq, Petra’nın əsas girişini təşkil edir və səyahətçiləri sehrli bir dünyaya aparır. Dərənin divarları, hündür qayalıqlarla əhatə olunub, bəzən bir-birinə o qədər yaxınlaşır ki, səma yalnız dar bir zolaq şəklində görünür. Siq boyunca gəzərkən, hər addımda yeni bir heyrət doğuran mənzərə ilə qarşılaşırsınız. Qayaların səthindəki təbii formalar, su eroziyasının yaratdığı incə naxışlar və Nabatilərin buraya əlavə etdiyi su kanalları, bu keçidi bir sənət əsərinə çevirir. Siqin sonunda, ilk dəfə “Xəzinə” (Al-Khazneh) adlanan möhtəşəm fasadla qarşılaşmaq, həqiqətən də unudulmaz bir andır. Bu möhtəşəm tikili, qayadan yonulmuşdur və onun incə detalları, heykəltəraşlıq məharəti, səyahətçini sözsüz buraxır. Siq, sadəcə bir keçid deyil, həm də Petraya daxil olmanın ilk və ən təsirli hissəsidir.
Xəzinə (Al-Khazneh): Petranın Ən Məşhur Simvolu
“Xəzinə” (Al-Khazneh), Petra’nın ən ikonik və tanınmış abidəsidir. Qayadan yonulmuş bu möhtəşəm fasad, yüksəkliyi 40 metrə yaxındır və onun incə detalları, heykəltəraşlıq ustalıqları heyrətamizdir. Fasadın yuxarı hissəsindəki Korinf sütunları, heykəllər və digər ornamentlər, hellenistik və nabateya memarlıq üslublarının mükəmməl bir qarışığını əks etdirir. Xəzinənin əsl məqsədi haqqında müxtəlif nəzəriyyələr mövcuddur. Ən yaygın rəvayətə görə, bu tikili bir nabateya kralının məzar otağı və ya xəzinəsinə xidmət etmişdir. Lakin onun dəqiq funksiyası hələ də tam olaraq bilinmir. Fasadın üzərindəki heykəllər, mifoloji fiqurlar və heyvan təsvirləri, nabateya mədəniyyətinin zənginliyini və inanclarını əks etdirir. Xəzinə, əslində, onun önündəki geniş meydandan və dərənin içərisindən görünür. Səhər və axşam saatlarında günəşin düşməsi ilə Xəzinənin rəngləri dəyişir, ona daha da mistik bir görünüş verir. Bu möhtəşəm abidə, Petra’nın qədim zənginliyinin və memarlıq ustalığının canlı bir şahididir.
Monastır (Ad-Deir) və Yüksək Yerlər: Petra’nın Əlçatmaz Gözəlliyi
Petranın digər bir möhtəşəm abidəsi, Monastır (Ad-Deir) adlanan tikilidir. Xəzinədən daha böyük və daha əzəmətli olan Monastır, şəhərin daha yüksək bir hissəsində yerləşir və ona çatmaq üçün təxminən 800 pilləkən qalxmaq lazımdır. Bu çətin yolculuğa baxmayaraq, Monastıra çatanlar, inanılmaz bir mənzərə və əsrarəngiz bir tikili ilə qarşılaşırlar. Monastırın fasadı, Xəzinəyə bənzəsə də, daha sadə və daha güclü bir görünüşə malikdir. Adı “Monastır” olsa da, onun əsl funksiyası haqqında dəqiq məlumat yoxdur. Bəzi alimlər, buranın dini mərasimlər üçün istifadə olunduğunu düşünürlər. Monastırın qarşısındakı geniş düzənlikdən, ətrafdakı dağların və vadilərin heyrətamiz mənzərəsini seyr etmək mümkündür. Petra’nın yüksək yerlərindən birində yerləşən bu abidə, şəhərin genişliyini və əzəmətini tam olaraq anlamağa kömək edir. Monastıra gedən yol boyunca, kiçik dini məbədlər, qəbir abidələri və mənzərəli baxış nöqtələri də yerləşir.
Roma Teatrı və Kral Qəbirləri: Petra’nın Roma Dönəmi İzləri
Petranın qaya içərisinə oyulmuş memarlığı, yalnız nabateyalılara aid deyil. Roma imperiyasının işğalından sonra, şəhərə Roma memarlığının təsiri də daxil olmuşdur. Bunlardan ən diqqət çəkəni, qayadan yonulmuş Roma Teatrıdır. Bu teatr, təxminən 8,500 tamaşaçı tutumuna malikdir və eramızın I əsrində tikilmişdir. Teatrın quruluşu, Roma teatrlarına xas olan yarım dairəvi oturacaqlar və səhnə hissəsindən ibarətdir. Roma Teatrı, Petra’nın həm nabateya, həm də Roma dövrünə aid memarlıq üslublarının bir araya gəldiyi nadir yerlərdəndir. Teatrın yaxınlığında, “Kral Qəbirləri” adlanan bir sıra möhtəşəm qəbir abidələri yerləşir. Bunlar, Petra’nın ən böyük və ən təsirli qəbir tikililərindəndir. Xüsusilə, Urn Qəbri, İpək Qəbri və Korinf Qəbri, onların əzəmətli fasadları və incə detalları ilə diqqət çəkir. Bu qəbirlər, nabateya krallarının və ya yüksək vəzifəli şəxslərin dəfn olunduğu yerlər hesab olunur. Onların hər biri, özünəməxsus memarlıq üslubuna və bəzək elementlərinə malikdir, bu da Petra’nın memarlıq tarixinə dair dərin məlumat verir.
Petra’ya Səyahət: Praktik Məlumatlar və Məsləhətlər
Petra’ya səyahət, həqiqətən də unudulmaz bir təcrübədir, lakin bu səyahəti planlaşdırarkən bəzi praktik məqamları nəzərə almaq vacibdir. Petra, İordaniyanın cənubunda, Vadi Musa şəhərinin yaxınlığında yerləşir. Ən yaxın böyük hava limanı isə paytaxt Əmmandakı Kraliça Əlia Beynəlxalq Hava Limanıdır (AMM). Ammandan Petra’ya avtobusla, taksi ilə və ya kirayə avtomobil ilə getmək mümkündür. Səyahət təxminən 3-4 saat çəkir. Petra Arxeoloji Parkı böyük bir ərazini əhatə edir, buna görə də gəzmək üçün rahat ayaqqabılar geyinmək mütləqdir. Hava, xüsusilə yay aylarında çox isti ola bilər, buna görə də bol su içmək, günəşdən qoruyan şapka və günəş kremi istifadə etmək tövsiyə olunur. Parkın içərisində yemək və içmək üçün bəzi məkanlar olsa da, özünüzlə qəlyanaltı və su aparmaq da yaxşı fikirdir. Petra’ya giriş üçün bilet almaq lazımdır və bilet qiymətləri qalacağınız gecə sayına görə dəyişə bilər. İordaniya Pass, İordaniyaya səyahət edənlər üçün əlverişli bir seçimdir, çünki bu pasporta bir çox turistik yerə giriş və viza rüsumu daxildir. Parkın içərisində at, eşşək və ya dəvəyə minmək də mümkündür, lakin bu xidmətlərin qiymətlərini öncədən müzakirə etmək məsləhətdir. Petra’yı tam olaraq gəzmək üçün ən azı bir tam gün, tercihen iki gün ayırmaq tövsiyə olunur.
Nəticə
Petra, sadəcə bir arxeoloji sahə deyil, həm də tarixin, mədəniyyətin və təbiətin möhtəşəm bir qovuşuğudur. Qayanın içində oyulmuş bu qədim şəhər, Nabatilərin zəngin mədəniyyətini, memarlıq ustalığını və mühəndislik bacarığını özündə əks etdirir. Siqin möhtəşəm dərəsi, Xəzinənin əzəmətli fasadı, Monastırın əlçatmaz gözəlliyi və Roma Teatrının tarixi izləri, hər bir səyahətçiyə unudulmaz təəssüratlar bəxş edir. Petra, keçmişin sirlərini dinləmək, heyrətamiz mənzərələri seyr etmək və dünyanın yeddi möcüzəsindən birini öz gözləri ilə görmək istəyənlər üçün əvəzedilməz bir destinasiyadır. Bu qədim şəhərin sakit sirləri, hər bir ziyarətçini özünəməxsus bir təcrübəyə dəvət edir.
0 Comments