Teleqüllə Nədir? Teleqüllə Haqqında Ətraflı və Aydın Məlumat
Teleqüllə — radio, televiziya və digər telekommunikasiya siqnallarının geniş ərazilərə ötürülməsi üçün inşa edilən yüksək mühəndislik qurğusudur. Bu qurğular adətən şəhərlərin ən hündür tikililəri sırasında yer alır və müasir rabitə infrastrukturunun əsas dayaqlarından biri hesab olunur.
Sadə dillə desək, teleqüllə informasiyanın — səsin, görüntünün və məlumatın — bir nöqtədən minlərlə, bəzən milyonlarla insanın yaşadığı əraziyə çatdırılmasını təmin edən texniki vasitədir. Günümüzdə televiziya yayımı, radio, mobil rabitə, bəzi hallarda internet və fövqəladə hallar üçün rabitə sistemləri məhz teleqüllələr vasitəsilə həyata keçirilir.
Telequlle haqqinda melumat
Teleqüllələrin yaranma tarixi
Teleqüllələrin tarixi radio və televiziya texnologiyalarının inkişafı ilə birbaşa bağlıdır. XX əsrin əvvəllərində radio yayımının yayılması ilə birlikdə yüksək nöqtələrdən siqnal ötürülməsinin daha effektiv olduğu aşkarlandı. Bu dövrdə əvvəlcə təpələrdə və hündür binaların üzərində antenlər quraşdırılırdı.
Televiziyanın kütləvi şəkildə yayılması isə daha güclü və hündür qurğulara ehtiyac yaratdı. Nəticədə xüsusi olaraq bu məqsəd üçün nəzərdə tutulmuş teleqüllələr inşa edilməyə başladı. Zaman keçdikcə bu qüllələr təkcə texniki obyekt deyil, həm də şəhərlərin simvoluna çevrildi.
Teleqüllənin əsas funksiyaları
Teleqüllələrin funksiyaları çoxşaxəlidir və müasir dövrdə yalnız televiziya ilə məhdudlaşmır.
Televiziya yayımı
Teleqüllənin ən əsas funksiyası televiziya siqnallarının ötürülməsidir. Hündürlük siqnalların maneəsiz yayılmasına imkan verir və görüntü keyfiyyətini artırır.
Radio yayımı
FM və AM radio dalğalarının geniş əraziyə yayılması üçün teleqüllələr vacib rol oynayır. Bu, xüsusilə dağlıq və geniş ərazilərdə yaşayan əhali üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.
Mobil rabitə və internet
Bəzi teleqüllələrdə mobil operatorlara məxsus avadanlıqlar yerləşdirilir. Bu avadanlıqlar mobil əlaqənin sabitliyini və keyfiyyətini artırır.
Fövqəladə hallar üçün rabitə
Təbii fəlakətlər və fövqəladə vəziyyətlər zamanı teleqüllələr dövlət qurumları üçün əsas rabitə vasitəsi kimi çıxış edə bilər.
Teleqüllələrin quruluşu və texniki xüsusiyyətləri
Teleqüllələr mürəkkəb mühəndislik hesablamaları əsasında inşa olunur və yüksək təhlükəsizlik standartlarına cavab verir.
Daşıyıcı konstruksiya
Teleqüllənin əsas hissəsi adətən polad və ya dəmir-beton materiallardan hazırlanır. Bu konstruksiya güclü küləklərə, zəlzələlərə və iqlim dəyişikliklərinə davamlı olmalıdır.
Anten və ötürücü sistemlər
Qüllənin ən yuxarı hissəsində yerləşən antenlər siqnalların ötürülməsinə cavabdehdir. Antenlərin yerləşmə bucağı və hündürlüyü xüsusi hesablamalarla müəyyən edilir.
Texniki və xidmət mərtəbələri
Bir çox teleqüllədə texniki avadanlıqlar üçün ayrıca mərtəbələr mövcuddur. Bu mərtəbələrdə ötürücü cihazlar, nəzarət sistemləri və enerji təminatı yerləşdirilir.
Teleqüllələrin hündürlüyü niyə vacibdir?
Teleqüllənin hündürlüyü onun funksionallığına birbaşa təsir edir. Nə qədər hündür olarsa, siqnal bir o qədər geniş əraziyə yayılır. Yer səthinin əyriliyi və maneələr (binalar, dağlar, meşələr) siqnalın yayılmasına təsir etdiyindən, yüksək nöqtədən ötürülən dalğalar daha effektiv olur.
Bu səbəbdən böyük şəhərlərdə və paytaxtlarda teleqüllələr çox vaxt yüzlərlə metr hündürlüyə çatır.
Azərbaycanda teleqüllə anlayışı
Azərbaycanda teleqüllə dedikdə ilk növbədə Bakı Televiziya Qülləsi yada düşür. Bu qüllə ölkənin ən hündür tikililərindən biridir və Bakının demək olar ki, bütün nöqtələrindən görünür.
Bakı Televiziya Qülləsinin əhəmiyyəti
Bu teleqüllə televiziya və radio yayımında mühüm rol oynayır. Eyni zamanda, şəhərin memarlıq simvoluna çevrilərək turistik maraq obyektlərindən biri hesab olunur.
Teleqüllələrin şəhərsalma və memarlıq baxımından rolu
Teleqüllələr təkcə texniki qurğu deyil, həm də şəhər estetikasına təsir edən memarlıq elementidir. Bir çox ölkədə teleqüllələr şəhərin simvolu kimi qəbul edilir və turistlərin diqqətini cəlb edir.
Bəzi teleqüllələrdə:
- müşahidə meydançaları
- restoran və kafelər
- sərgi və informasiya mərkəzləri
yer alır. Bu da teleqüllələri ictimai məkan kimi dəyərli edir.
Teleqüllə ilə adi rabitə qülləsi arasındakı fərq
Çox vaxt teleqüllə ilə adi antenna qüllələri qarışdırılır. Əsas fərqlər bunlardır:
- Teleqüllə – iri miqyaslı, çoxfunksiyalı və yüksək mühəndislik standartlarına malikdir
- Adi rabitə qülləsi – əsasən mobil operatorlar üçün istifadə olunur və daha sadə quruluşa malikdir
Teleqüllələr adətən dövlət və ya iri yayım qurumları tərəfindən idarə olunur.
Teleqüllələrin təhlükəsizliyi və sağlamlığa təsiri
Teleqüllələrlə bağlı ən çox verilən suallardan biri onların insan sağlamlığına təsiridir. Aparılan elmi araşdırmalara əsasən, normativlərə uyğun şəkildə fəaliyyət göstərən teleqüllələr insan sağlamlığı üçün təhlükə yaratmır.
Siqnalların gücü beynəlxalq standartlara uyğun tənzimlənir və yaşayış məntəqələrində icazə verilən həddi aşmır.
Müasir texnologiyalar və teleqüllələrin gələcəyi
Texnologiyanın inkişafı teleqüllələrin funksiyalarını da genişləndirir. Rəqəmsal televiziya, 5G texnologiyası və ağıllı şəhər konsepsiyaları teleqüllələrin rolunu daha da artırır.
Gələcəkdə teleqüllələrin:
- daha az enerji sərf etməsi
- daha güclü və stabil siqnal ötürməsi
- ekoloji cəhətdən daha təhlükəsiz olması
gözlənilir.
Teleqüllələrin iqtisadi və sosial əhəmiyyəti
Teleqüllələr ölkənin informasiya təhlükəsizliyi və kommunikasiya müstəqilliyi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda, reklam, yayım və turizm sahələrinə töhfə verərək iqtisadi fayda yaradır.
