Bir çox insan güzgüdə və ya foto çəkərkən qulağının yuxarı hissəsində kiçik, itiuclu bir qabarıqlıq görüb təəccüblənir. Bu quruluşun adı Darvin çıxıntısıdır — tam sağlam, olduqca yayğın və tamamilə zərərsiz anadangəlmə bir xüsusiyyətdir. Bu yazıda çıxıntının nə olduğunu, qulağın məhz hansı nöqtəsində yerləşdiyini, adını niyə məşhur təbiətşünas Çarlz Darvindən aldığını və nə qədər insanda rast gəlindiyini ətraflı izah edirik.
Darvin çıxıntısı nədir?
Darvin çıxıntısı (elmi ədəbiyyatda auricular tubercle və ya Darwin’s tubercle kimi keçir) qulağın xarici qığırdaq hissəsində — helixdə — rast gəlinən kiçik, adətən bir neçə millimetr ölçüsündə olan sərt qabarıqlıqdır. Bu, xəstəlik və ya inkişaf qüsuru deyil; əksinə, insan növünün təkamül tarixindən qalma, tamamilə normal anatomik variasiyadır.
Çıxıntı adətən toxunduqda hiss olunur, bəzən isə yalnız diqqətlə baxdıqda gözə dəyir. Ölçüsü və forması insandan-insana, hətta eyni insanın iki qulağı arasında belə fərqlənə bilər.
Darvin çıxıntısı harada olur?
Bu, ən çox soruşulan sualdır, ona görə də dəqiq izah edək: Darvin çıxıntısı qulağın xarici qıvrımının — helixin — yuxarı-arxa hissəsində, qıvrım daxilə doğru bükülməyə başladığı nöqtədə yerləşir. Sadə dillə desək, qulağınızın ən yuxarı, bir az kənara doğru çıxan hissəsinə barmağınızı gəzdirsəniz, çox vaxt orada kiçik, sərt bir qabarıqlıq hiss edəcəksiniz.
Çıxıntını özünüzdə yoxlamaq üçün:
- Qulağınızın yuxarı kənarını (helixi) barmaqla yüngülcə izləyin
- Qıvrımın xaricə doğru ən çıxıntılı nöqtəsinə diqqət edin
- Bəzən yalnız bir qulaqda, bəzən hər ikisində hiss olunur
- Güzgü qarşısında yan tərəfdən baxmaq daha asan nəticə verir
Hər insanda eyni dərəcədə nəzərə çarpmır — bəzilərində açıq-aydın görünür, bəzilərində isə yalnız toxunma ilə hiss olunacaq qədər kiçikdir.
Darvin çıxıntısı niyə “Darvin” adlanır?
Bu quruluşun adı təsadüfi deyil. İngilis təbiətşünası Çarlz Darvin 1871-ci ildə nəşr etdirdiyi “The Descent of Man” (İnsanın Nəsli) əsərində bu kiçik çıxıntıdan bəhs edib. Darvinə görə, bu quruluş məməlilərin əcdadlarına aid olan sivri, hərəkətli qulaqların qalığıdır — yəni insanın təkamül tarixindən bizə miras qalan bir “iz”dir.
Darvin bu müşahidəsini təsadüfən etməyib. O, HMS Beagle gəmisi ilə etdiyi beşillik səyahət zamanı, xüsusilə Qalapaqos adalarında apardığı müşahidələr nəticəsində təbii seçmə prinsipinə əsaslanan təkamül nəzəriyyəsini formalaşdırıb. 1859-cu ildə nəşr olunan “On the Origin of Species” əsəri elm tarixinin dönüş nöqtələrindən biri sayılır. Qulaqdakı bu kiçik çıxıntı da onun bu geniş nəzəriyyəsinə gətirdiyi konkret, gözlə görünən sübutlardan biri kimi tarixə düşüb.
Darvin çıxıntısı hər kəsdə olurmu?
Xeyr, hər insanda bərabər dərəcədə rast gəlinmir. Elmi tədqiqatlara görə, əhalinin təxminən 10-40%-də bu çıxıntı az və ya çox dərəcədə nəzərə çarpır — dəqiq rəqəm tədqiqatın metoduna və ölçülən əhali qrupuna görə dəyişir. Çıxıntının olması və ya olmaması irsi amillərlə bağlıdır, lakin sadə, birbaşa genetik ötürülmə modeli ilə izah olunmur — yəni valideyndə olması uşaqda mütləq olacağı demək deyil.
Çıxıntı bəzən hər iki qulaqda, bəzən yalnız birində müşahidə olunur. Ölçüsü zamanla — xüsusilə uşaqlıqdan yaşlılığa keçiddə — bir qədər dəyişə bilər.
Darvin çıxıntısı təhlükəlidirmi?
Yox. Darvin çıxıntısı tamamilə zərərsiz, sırf estetik bir xüsusiyyətdir. Eşitmə qabiliyyətinə, qulağın funksiyasına və ya ümumi sağlamlığa heç bir təsiri yoxdur. Müalicə və ya həkimə müraciət tələb etmir.
Yalnız şəxsi estetik səbəblərdən narahat olanlar üçün kosmetik qulaq cərrahiyyəsi (otoplastika) bir seçim ola bilər, lakin bu, tibbi zərurətdən deyil, tamamilə fərdi istəkdən irəli gəlir.
Digər canlılarda bənzər struktur varmı?
Bəli. Bir çox məməlidə — xüsusilə sivri, hərəkətli qulaqlara malik heyvanlarda — qulağın bu hissəsi səsə diqqəti yönəltmək və təhlükəni erkən aşkar etmək funksiyası daşıyır. İnsanda bu funksiya artıq itib, lakin qulağın forması təkamül tarixindən qalma kiçik bir “yadigar” kimi bəzi insanlarda hələ də özünü göstərir. Bu baxımdan Darvin çıxıntısı, dəyişkənlik, irsiyyət və təbii seçmə kimi təkamül prinsiplərinin gündəlik həyatda gözlə görünən nadir nümunələrindən biridir.
Yekun fikir
Darvin çıxıntısı — qulağın yuxarı-arxa hissəsində, helixin büküldüyü nöqtədə yerləşən, zərərsiz və olduqca yayğın anatomik xüsusiyyətdir. Adını Çarlz Darvindən alsa da, özü xəstəlik deyil, sadəcə insanın təkamül tarixindən qalan kiçik, maraqlı bir izdir. Əgər siz də qulağınızda bu çıxıntını hiss edirsinizsə, narahat olmağa əsas yoxdur — əksinə, bu, təkamül tarixinin sizinlə birbaşa əlaqəsinin canlı sübutudur.
0 Comments