Ərizə — rəsmi yazılı müraciət formasıdır və hər birimizin həyatının müxtəlif mərhələlərində qarşılaşdığı sənədlərdən biridir. Şagird olarkən məktəb direktoruna, tələbəlikdə rektora, işləyəndə isə şirkət rəhbərinə ərizə yazmaq lazım gəlir. Düzgün tərtib olunmuş ərizə tələbinizin qəbul edilməsi şansını artırır, səhv yazılmış sənəd isə rədd edilməyə səbəb olur.

Bu məqalədə direktora ərizə forması necə yazılır sualına ətraflı cavab tapacaq, 18-dən çox hazır ərizə nümunəsi görəcəksiniz. Hər bir şablon real sənəd kimi tərtib edilib — onları diqqətlə oxuyub öz adınıza uyğunlaşdıraraq istifadə edə bilərsiniz. Məqalədə həm məktəb direktoruna ərizə, həm iş yerindəki direktora, həm də universitet rektoruna ünvanlanmış nümunələr təqdim olunur.

Müraciət ərizə forması yazmaq üçün bir neçə əsas qaydanı bilmək kifayətdir: kimə yazırsınız, kimdən yazırsınız, nə istəyirsiniz və harada və nə vaxt imzalayırsınız. Bu dörd sual ərizənin əsasını təşkil edir.

Ərizə nədir və hüquqi əsasları

Ərizə — fiziki və ya hüquqi şəxs tərəfindən müəyyən tələbi, xahişi və ya şikayəti rəsmi qaydada bildirmək üçün yazılan sənəddir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 57-ci maddəsinə əsasən hər bir vətəndaşın dövlət orqanlarına, ictimai birliklərə və vəzifəli şəxslərə müraciət etmək hüququ vardır.

“Vətəndaşların müraciətlərinə baxılması qaydası haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunu ərizə və şikayət ərizələrinin baxılma müddətlərini, qaydalarını və cavablandırılmasını tənzimləyir. Bu qanuna görə hər bir rəsmi müraciətə 15 iş günü ərzində cavab verilməlidir. Mürəkkəb məsələlərin araşdırılması zamanı müddət 30 günə qədər uzadıla bilər.

İş yeri münasibətlərini tənzimləyən Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsi 114, 116, 117, 119-cu maddələrində məzuniyyət ərizələri, 70 və 73-cü maddələrində isə işdən azad olunma ərizələri üçün xüsusi qaydaları nəzərdə tutur. Təhsil sahəsində isə “Təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunu və müvafiq nazirlik təlimatları tətbiq olunur.

Erizə formasi rəsmi xarakter daşıdığı üçün yazılma qaydalarına ciddi əməl etmək lazımdır. Səhv tərtib edilmiş ərizə qəbul edilməyə bilər və ya cavablandırılmadan geri qaytarıla bilər.

Ərizənin standart strukturu

Hər bir ərizə forması bir neçə əsas hissədən ibarətdir. Bu hissələri bilmək ərizə nümunəsi yazmaq üçün ilkin şərtdir. Aşağıdakı cədvəldə ərizənin standart strukturu və hər bir hissənin nə qədər vacib olduğu göstərilir:

Erize formasi nece yazilir sualının cavabı bu cədvəldədir. Hər bir hissə öz yerində olmalı və əskik buraxılmamalıdır. İmzasız və ya tarixsiz ərizə hüquqi qüvvəsini itirir.

Ərizə yazma qaydaları

Ərizənin yazılma qaydası bir neçə əsas prinsipə əsaslanır:

• Rəsmi dil. Ərizədə danışıq dilindən, jarqondan və ya emosional ifadələrdən istifadə etmək olmaz. “Mən istəyirəm” əvəzinə “Sizdən xahiş edirəm” yazılmalıdır.
• Qısalıq və aydınlıq. Ərizə mətni 5-15 sətirdən artıq olmamalıdır. Əsas tələbiniz bir neçə cümlədə aydın ifadə edilməlidir.
• Konkret tarixlər. Məzuniyyət, icazə və ya digər müddətli tələblər üçün dəqiq tarixləri göstərin (gündən günə).
• Faktiki məlumat. Yalnız doğru və yoxlanıla bilən faktlardan istifadə edin. Yalan ifadələr ərizənin rədd edilməsinə və hüquqi məsuliyyətə səbəb ola bilər.
• Hörmətli üslub. Mətnin əvvəlində “Hörmətli…”, sonunda isə “Hörmətlə,” sözləri yazılır.
• Şəxsi məlumatlar. Tələb olunarsa, şəxsiyyət vəsiqəsinin nömrəsi, FİN kodu, telefon nömrəsi və ünvan əlavə edilməlidir.

Erize nece yazilir məsələsində ən vacib məqam — ərizənin oxunaqlı olmasıdır. Əl yazısı ilə yazılan ərizələr aydın hərflərlə, mavi və ya qara mürəkkəblə yazılmalıdır. Karandaşla yazılmış ərizələr rəsmi qaydada qəbul edilmir.

Məktəb direktoruna ərizə forması — Nümunələr

Məktəbə ərizə forması ən çox tələb olunan sənəd növlərindəndir. Şagirdlər və valideynlər müxtəlif məsələlər üçün məktəb direktoruna müraciət edirlər: davamiyyət, sənəd alma, başqa məktəbə köçürmə, şikayət və digər. Aşağıda mektebe erize nece yazilir sualına cavab verən 6 müxtəlif şablon təqdim olunur.

1. Davamiyyət — üzrlü səbəbə görə

2. Arayış / sənəd almaq

3. Başqa məktəbə köçürmə

4. Şikayət ərizəsi — müəllim haqqında

5. Pulsuz təhsil və ya təqaüd üçün

6. Uşağın 1-ci sinfə qəbulu

İş yerindəki direktora ərizə forması

İşçilərin iş yerindəki direktora yazdığı ərizələr əmək münasibətlərinin tənzimlənməsində mühüm rol oynayır. Bu ərizələr Əmək Məcəlləsinə uyğun tərtib olunmalıdır. Aşağıda işdən icazə ərizə forması, məzuniyyət ərizəsi və digər iş yeri ərizələrinin nümunələri verilib.

7. Növbəti əmək məzuniyyəti

8. Səhhət vəziyyətinə görə xəstəlik məzuniyyəti

9. Şəxsi səbəbə görə ödənişsiz məzuniyyət

10. Öz arzusu ilə işdən azad olunma

11. Vəzifə dəyişdirilməsi xahişi

12. Əmək haqqı artırılması xahişi

13. İşə qəbul ərizəsi

19. Vakant vəzifəyə işə qəbul (konkret vakansiya)

Məzuniyyət növləri və qanuni müddətləri

Mezuniyyet erizesi yazarkən hansı növ məzuniyyət istədiyinizi və onun qanuni əsasını dəqiq bilməlisiniz. Azərbaycan Əmək Məcəlləsi aşağıdakı məzuniyyət növlərini nəzərdə tutur:

Ərizə yazarkən hansı maddəyə əsaslandığınızı dəqiq göstərmək tələbinizin sürətlə təsdiqlənməsinə kömək edir.

İcazə Ərizəsi — Necə Yazılır və Nümunələr

İcazə ərizəsi qısa müddətə (bir neçə saatdan bir neçə günə qədər) iş yerini, məktəbi və ya digər müəssisəni tərk etmək üçün yazılan rəsmi sənəddir. Məzuniyyət ərizəsindən fərqli olaraq, icaze erizesi tez-tez və qeyri-rəsmi səbəblərlə də yazıla bilər: ailə işləri, həkimə getmək, sənəd toplama, məcburi səfər və oxşar hallar.

Icaze erizesi nece yazilir sualının cavabı sadədir: dəqiq tarix və saatları göstərin, qısa səbəb yazın, məsuliyyəti necə bölüşdüyünüzü aydın bildirin. İcazə ərizə forması adi ərizə formasından çox da fərqlənmir, sadəcə müddət qısa olur.

20. İş vaxtında qısa müddətli icazə

21. Uşağı məktəbdən tez aparmaq üçün icazə

Universitet rektoruna ərizə forması

Ali təhsil müəssisələrində tələbələrin tez-tez rektora, dekana və ya kafedra müdirinə ərizə yazması lazım gəlir. Aşağıda ən çox rast gəlinən nümunələr təqdim olunur.

14. Akademik məzuniyyət

15. Arayış (transkript) tələbi

16. İmtahan vaxtının dəyişdirilməsi

Şikayət ərizəsi forması

Sikayet erizesi nece yazilir sualı rəsmi müraciətlərin ən çox verilən sualıdır. Şikayət ərizəsi xüsusi diqqət tələb edir, çünki burada faktlar, tarixlər və konkret hallar dəqiqliklə göstərilməlidir. Sikayet erize formasi numune kimi aşağıdakı iki şablondan istifadə edə bilərsiniz.

17. Xidmət barədə şikayət

18. İdarə fəaliyyəti barədə şikayət

DYP və Protokoldan Şikayət Ərizəsi

Dövlət Yol Polisi (DYP) tərəfindən tərtib edilmiş protokol haqsız hesab edildikdə, ona qarşı şikayət vermək hüququnuz var. Dyp sikayet üçün şikayət ərizəsi DYP-nin rəhbərliyinə və ya birbaşa məhkəməyə ünvanlana bilər. Şikayət ərizəsində protokolun nömrəsi, tərtib tarixi və haqsızlığın əsasları dəqiq göstərilməlidir.

22. Protokoldan şikayət ərizəsi (DYP)

Məhkəməyə Müraciət və İddia Ərizəsi

Hüquqlarınızın pozulduğu hallarda Azərbaycan Respublikasının məhkəmə sisteminə müraciət edə bilərsiniz. Məhkəməyə online müraciət üçün e-mehkeme.gov.az portalı işləyir — şəxsiyyət vəsiqəsi və elektron imza ilə daxil olub iddia ərizəsi göndərmək mümkündür. Mehkemeye muraciet qaydalari Mülki Prosessual Məcəllədə müəyyən olunub.

İddia ərizəsi və ya məhkəməyə şikayət ərizəsi adi ərizədən fərqli olaraq daha ciddi hüquqi formadadır. Tərəflərin tam məlumatları, mübahisənin mahiyyəti, dəlillər və konkret tələbinizin nədən ibarət olduğu göstərilməlidir.

23. Mülki iş üzrə iddia ərizəsi

Boşanma Ərizəsi və Aliment Tələbi

Boşanma ərizəsi ailə hüququnun ən çox müraciət edilən sənədlərindən biridir. Bosanmaq ucun erize Ailə Məcəlləsinə uyğun olaraq məhkəməyə ünvanlanır. Hər iki tərəfin razılığı və ümumi övladları olmayan halda boşanma RHƏİ (Rayon Hüquqi Ədliyyə İdarəsi) vasitəsilə də həyata keçirilə bilər. Mübahisəli hallarda və ya uşaqlar olduqda iş yalnız məhkəmədə baxılır.

Aliment ərizəsi isə uşaqlara və ya qoca valideynlərə maddi dəstək tələb etmək üçün yazılır. Aliment hansi hallarda verilmir sualının cavabı — yalnız uşağın yaşı 18-i keçdikdə (qəyyumluqda olanlar istisna). Aliment nece yasa qeder verilir sualına cavab: uşaq 18 yaşına qədər, yüksək təhsil aldıqda 23 yaşına qədər.

24. Boşanma ərizəsi (bir tərəfin müraciəti)

25. Aliment tələbi ərizəsi

Elektron ərizə (online müraciət)

Müasir Azərbaycanda bir çox ərizə artıq onlayn şəkildə qəbul edilir. Elektron erize sisteminin əsas üstünlükləri — vaxta qənaət, sənədlərin saxlanması və müraciətin gedişini izləmə imkanıdır.

Azərbaycanda istifadə edilən əsas elektron müraciət platformaları:

Elektron erize doldurarkən diqqət etməli olduğunuz əsas məqamlar — şəxsiyyət vəsiqənizin FİN nömrəsi, dəqiq əlaqə məlumatları, qoşulan sənədlərin oxunaqlı və düzgün ölçüdə skan edilməsidir. Cavab müddəti elektron müraciətlər üçün də 15 iş günüdür.

Sıx-sıx edilən səhvlər

Erize formasi yazarkən aşağıdakı səhvlərə yol verməmək lazımdır. Bu səhvlər ərizənin qəbul edilməməsinə və ya cavabsız qalmasına səbəb ola bilər:

• Tarixin qeyd olunmaması — tarixsiz ərizə hüquqi qüvvə daşımır;
• İmzanın olmaması və ya yarımçıq imza — şəxsiyyəti təsdiq etmir;
• Karandaşla yazma — rəsmi sənədlər mavi və ya qara mürəkkəblə doldurulmalıdır;
• Tələbin aydın olmaması — “kömək olun” əvəzinə nə istədiyinizi konkret yazın;
• Emosional və ya təhqirli ifadələrin işlədilməsi — rəsmi sənəddə yeri yoxdur;
• Tarixlərin ziddiyyəti — ərizədəki tarix əlavələrdəki tarixlərdən sonra olmalıdır;
• Əlaqə məlumatlarının olmaması — cavab almaq üçün telefon və ya e-mail tələb olunur;
• Sənədlərin əlavə edilməməsi — şikayət və tələblər üçün dəlil mütləqdir;
• Mətnin dolanışlı olması — qısa və konkret yazın, sözçülükdən qaçın;
• Səhv ünvanlanma — direktoru rəsmi adı və vəzifəsi ilə göstərin.

Hansı sənədləri əlavə etmək lazımdır?

Müraciət erize formasi tərtib edərkən bəzən əlavə sənədlər tələb olunur. Aşağıdakı cədvəl ən çox istifadə olunan ərizə növləri üçün əlavə ediləcək sənədləri göstərir:

Tez-tez verilən suallar (FAQ)

S: Ərizə əl ilə yazılmalıdır, yoxsa kompüterdə?
C: İkisi də qəbul edilir. Daha rəsmi yerlər (məhkəmə, dövlət orqanları) çap edilmiş ərizələri üstün tutur. İmza isə hər halda əl ilə atılmalıdır.

S: Erizə nümunəsi Word və ya PDF formatında haradan yükləyə bilərəm?
C: Yuxarıdakı hər bir nümunəni seçərək kopyalaya, Word-ə yapışdıra, öz məlumatlarınızla əvəz edib çap edə bilərsiniz. Rəsmi şablonları edu.gov.az və e-arizə.gov.az platformalarından da yükləmək mümkündür.

S: Cavab nə qədər müddətə gəlir?
C: “Vətəndaşların müraciətlərinə baxılması qaydası haqqında” Qanunla 15 iş günü müddətində cavablandırılmalıdır. Mürəkkəb hallarda 30 günə qədər uzadıla bilər.

S: Cavab verilmədikdə nə etməliyəm?
C: Eyni məsələ ilə bir səviyyə yuxarı orqana və ya prokurorluğa yazılı şikayət edə bilərsiniz. Elektron platformalarda isə müraciətin statusunu izləyə bilərsiniz.

S: İmza yerinə möhür istifadə etmək olar?
C: Fərdi şəxslər üçün yalnız imza tələb olunur. Hüquqi şəxslərdən gələn ərizələrdə isə həm imza, həm də möhür mütləqdir.

S: Ərizə formasında qrammatik səhv varsa nə baş verir?
C: Cüzi səhvlər ərizənin qəbul edilməsinə mane olmur, lakin sənədin etibarına mənfi təsir göstərə bilər. Yazmadan əvvəl mətni yoxlamağı tövsiyə edirik.

S: Direktora ərizə forması word formatında qəbul edilirmi?
C: Çap olunmuş və əl ilə imzalanmış ərizə hər yerdə qəbul edilir. Elektron müraciətlərdə isə Word, PDF və ya doğrudan formanın özündə doldurulmuş variantları qəbul olunur.

S: Yenidən eyni mövzuda ərizə yazmaq olar?
C: Bəli, lakin yalnız yeni faktlar və ya hallar yarandığı təqdirdə. Əks halda təkrar ərizələr “təkrarlanan müraciət” kimi qiymətləndirilir və qısa cavabla bağlana bilər.

Yekun

Direktora ərizə forması düzgün tərtib edildikdə tələbinizin qəbul edilmə şansını ciddi şəkildə artırır. Bu məqalədə təqdim olunan 18 ərizə nümunəsi məktəb, iş yeri, universitet və xidmət sahələrində ən tez-tez qarşılaşılan halları əhatə edir. Hər bir şablonu öz vəziyyətinizə uyğunlaşdırmaq üçün adları, tarixləri və xahişləri dəyişməyiniz kifayət edəcək.

Ərizə yazma qaydaları sadədir: kimə, kimdən, nə istəyirsiniz — və bunu rəsmi, qısa, hörmətli üslubda yazmaq. Şikayət ərizəsi olduqda mütləq dəlillər əlavə edin, məzuniyyət ərizəsində dəqiq tarixlər göstərin, işdən çıxma ərizəsində qanuni müddətlərə əməl edin.

Bu məqalədə təqdim olunan nümunələr ümumi xarakter daşıyır. Konkret hüquqi məsələlərdə vəkillə və ya müvafiq mütəxəssislə məsləhətləşməyi tövsiyə edirik. Hüquqi əsaslar barədə daha ətraflı məlumat üçün Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinə və “Vətəndaşların müraciətlərinə baxılması qaydası haqqında” Qanuna müraciət edə bilərsiniz.

Həmçinin oxuyun: Məzuniyyət ərizəsi necə yazılır — nümunələr və qaydalar