Gitara Haqqında Məlumat | Növləri, Texnikaları və Öyrənmə Qaydaları

January 9, 2026

5 3 minutes read

Gitara musiqi alətləri arasında ən məşhur və sevilənlərdən biridir. Onun səsi insan ruhuna toxunur, həm solo ifa, həm də ansambl musiqisində geniş istifadə olunur. Gitara həm klassik, həm də müasir musiqidə mühüm rol oynayır. Bu məqalədə gitara haqqında hər şeyi – tarixi, növləri, quruluşu, texnikaları, məşhur gitaraçıları və baxım qaydalarını – başdan sona qədər öyrənə bilərsiniz.

Gitara sadə bir alət kimi görünə bilər, amma onun səsi və imkanları çox zəngindir. Başlayanlar üçün belə, düzgün öyrənildikdə gitara həm əyləncəli, həm də yaradıcı bir fəaliyyətə çevrilir.

Gitara haqqinda melumat

Gitara Növləri

Gitara müxtəlif növlərə bölünür və hər biri fərqli səslə və istifadə sahəsi ilə seçilir. Əsas növləri bunlardır:

Klassik Gitara

Klassik gitara, adətən, nylon (köynək teli kimi yumşaq) tellərlə ifa olunur. Onun sapı genişdir və barmaqla çalmaq üçün idealdır. Klassik musiqidə, həmçinin flamenco və bəzi pop janrlarında geniş istifadə olunur.

Akustik Gitara

Akustik gitara, adından da göründüyü kimi, səsləndirməyə elektrik gücü tələb etmir. Metal tellərlə ifa olunur və rok, pop, folk kimi musiqi janrlarında çox populyardır. Səsi daha parlaq və kəskin olur, həm solo, həm də akkord ifası üçün uyğundur.

Elektrik Gitara

Elektrik gitara səsləndirmək üçün gücləndirici (amplifier) tələb edir. Onun səsi çox elastikdir və müxtəlif effektlər vasitəsilə dəyişdirilə bilir. Rok, metal, caz və pop musiqisində əsas alətlərdən biridir.

Bass Gitara

Bass gitara musiqidə ritm və harmoniya təmin edir. Adətən 4 telli olur, amma 5 və 6 telli modelləri də mövcuddur. O, əsasən ritm bölməsində istifadə olunur və musiqinin “sümüklərini” təşkil edir.

Gitara Hissələri və Quruluşu

Gitara əsasən bir neçə hissədən ibarətdir. Hər hissə onun səsini və çalma rahatlığını birbaşa təsir edir:

Bədən (Body) – Səsin yaranmasına cavabdeh hissədir. Akustik gitarda boş bədən səsi gücləndirir, elektrik gitarada isə bədən daha çox forma və tarazlıq üçün vacibdir.
Sap (Neck) – Gitaraçının barmaqları ilə akkordları və notları basdığı hissədir. Sapın eni və uzunluğu ifa rahatlığı üçün vacibdir.
Fretlər – Sap üzərindəki metal çubuqlar notların düzgün səslənməsini təmin edir.
Tel (String) – Gitara telləri müxtəlif materiallardan hazırlanır: metal, nylon, ya da mislə örtülmüş tellər.
Başlıq və buraxma düymələri (Head & Tuning Pegs) – Teldən səsi sazlamaq üçün istifadə olunur.
Gücləndirici və pikaplar (Pickups) – Yalnız elektrik gitarda mövcuddur. Pikaplar telin vibrasiyasını elektrik siqnalına çevirir.

Gitara üçün İstifadə Olunan Materiallar

Gitara səsi və keyfiyyəti əsasən istifadə olunan materiallardan asılıdır.

Taxta – Gitara bədənin hazırlanmasında əsas materialdır. Adətən akustik və klassik gitaralarda maun, sedir, palıd və ya akasiya taxtası istifadə olunur.
Tel – Klassik gitara üçün nylon, akustik gitara üçün mislə örtülmüş metal, elektrik gitara üçün isə xüsusi poladdan tellər istifadə edilir.
Aksesuarlar – Plektr, capo, gitara kəməri və pedal kimi aksessuarlar ifanı asanlaşdırır və fərqli səslər yaradır.

Gitara Çalma Üsulları və Texnikaları

Gitara müxtəlif çalma üsulları ilə ifa olunur. Başlıca texnikalar bunlardır:

Plektrlə çalma (Pick/Strumming) – Ən sadə və populyar üsuldur, ritmik akkordlar üçün idealdır.
Barmaqla çalma (Fingerstyle) – Barmaqların ayrı-ayrılıqda tellərə toxunması ilə daha mürəkkəb melodiyalar çalınır.
Tapping və Slap – Daha çox elektrik gitarada istifadə olunur, sürətli və ritmik ifa üçün uygundur.
Hammer-on və Pull-off – Bir barmaqla notu vurmaq və digər barmaqla səsləndirmək üsullarıdır, səsə ifadə qatır.

Gitara Öyrənmək

Gitara öyrənmək üçün əsas addımlar bunlardır:

Başlanğıc akkordlarla məşq – Gitaraya yeni başlayanlar üçün C, G, D, A və E akkordları əsasdır.
Ritm və metronomla məşq – Düzgün ritm inkişaf üçün vacibdir.
Məşqləri qısa və davamlı etmək – Gündəlik 20–30 dəqiqə məşq başlanğıc üçün kifayətdir.
Yavaş-yavaş mürəkkəb ifalara keçmək – Tədricən solo və mürəkkəb akkordlara keçmək texnikanı möhkəmləndirir.
Online dərslər və müəllimlərdən faydalanmaq – Müasir dövrdə internetdə çoxlu pulsuz və ödənişli dərs resursları mövcuddur.

Gitara Tarixi və Məşhur Gitaraçılar

Gitara minilliklər boyu inkişaf etmişdir. Ən qədim nümunələrindən biri M.S. I əsrə aiddir. Müasir gitara İspaniyada formalaşmış və sonra dünya miqyasında məşhurlaşmışdır.

Məşhur gitaraçılardan bəziləri:

Jimi Hendrix – Elektrik gitara texnikasının inkişafında önəmli fiqurdur.
Andrés Segovia – Klassik gitara ifasının əsas simalarından biridir.
Eric Clapton və B.B. King – Blues və rok janrlarını gitarada ustalıqla təqdim ediblər.

Azərbaycan musiqisində də gitara populyardır. Bir çox müasir və xalq musiqisi ifaçıları gitaradan istifadə edir.

Gitara və Musiqi Janrları

Gitara müxtəlif musiqi janrlarında istifadə olunur:

Rok – Elektrik gitaranın əsas janrıdır, güclü riff və solo ilə seçilir.
Caz – Daha çox akustik və semi-akustik gitaralarla ifa olunur, improvizasiya ön plandadır.
Pop və Folk – Sadə akkordlar və ritmik strumming üsulları ilə melodik səslər yaradır.
Klassik musiqi – Barmaqla çalma texnikası ilə zəngin melodiyalar ifa edilir.

Qayğı və Texniki Xidmət

Gitara uzun ömürlü və səsi təmiz qalması üçün düzgün qulluq tələb edir:

Tel sazlama – Hər istifadədən əvvəl teldən səsi yoxlamaq vacibdir.
Təmizlik – Taxta bədən və sapı nəmli yumşaq parça ilə təmizləmək.
Teldən dəyişmə – Tellər müəyyən müddət sonra dəyişdirilməlidir (ayda bir və ya daha tez).
Saxlama – Gitara nəm və günəş işığından uzaq, qutuda saxlanmalıdır.