Guller haqqinda melumat | Növləri, Baxımı və Faydaları

January 15, 2026

12 3 minutes read

Güllər, gözəlliyi və ətri ilə insanları əsrlər boyu valeh edən bitkilərdən biridir. Onlar təkcə bağlarda və evdə dekorativ rol oynamır, həm də ədəbiyyatda, sənətdə və mədəniyyətlərdə simvolik əhəmiyyət daşıyır. Bu məqalədə güllərin tarixi, növləri, yetişdirilməsi, baxımı və istifadəsi haqqında ətraflı məlumat təqdim edəcəyik.

Guller haqqinda melumat

Güllərin tarixi

Güllərin tarixi min illərlə ölçülür. Arxeoloji qazıntılar göstərir ki, gülün ilk təsviri eramızdan əvvəl 5000-ci illərə qədər uzanır. Qədim Misir, Çin və Roma mədəniyyətində güllər müxtəlif mərasimlərdə, mərasim süfrələrində və dini ayinlərdə istifadə olunub.

Qədim Misir: Qızılgül və yaqut rəngli güllər Fironların məzar bəzəklərində, həmçinin kosmetik vasitələrdə istifadə olunub.
Qədim Çin: Çin mədəniyyətində gül uzunömürlülüyün və gözəlliyin simvolu sayılıb. Çin təsviri sənətində gül motivləri geniş yayılıb.
Roma İmperiyası: Romalılar gülləri banqlarda, festivallarda və hamamlarda istifadə edərək dekorativ və aromatik məqsəd üçün yetişdiriblər.

Güllərin bioloji xüsusiyyətləri

Güllər Rosaceae ailəsinə aid olan çoxillik kollar və ya liana tipli bitkilərdir. Onların əsas bioloji xüsusiyyətləri aşağıdakılardır:

Yarpaqlar: Güllərin yarpaqları tək və ya tərkibli ola bilər. Tərkibli yarpaqların kənarları dişli olur.
Çiçəklər: Çiçəklər adətən çoxrəngli və ətirlidir. Çiçəklər tək-tək və ya qruplar halında açılır.
Meyvə: Güllərin meyvəsi “gül paxlası” adlanır və tərkibində C vitamini yüksək olur.
Kök sistemi: Əsasən torpağa möhkəm bağlanan saplaqlar, bəzi növlərdə isə yumru köklər inkişaf edir.

Güllərin növləri

Dünya üzrə minlərlə gül növü mövcuddur. Onlar əsasən çiçək quruluşuna, ölçüsünə və yetişmə şəraitinə görə təsnif olunur. Ən məşhur gül növləri aşağıdakılardır:

Ənənəvi gül (Rosa damascena, Rosa gallica)
- Bu növlər ətirli və dekorativdir.
- Əsasən qızılgül yağı istehsalında istifadə olunur.
Tül gül (Rosa chinensis)
- Çin mənşəli bu növ uzunömürlü və rəngarəng çiçəklərlə seçilir.
- Bağlarda geniş yayılıb və hibrid gül sortlarının yaradılmasında əsas rol oynayıb.
Polyantha gül
- Kiçik çiçəkləri çoxlu sayda açılır.
- Kompozisiya bağlarında və sərhəd dekorlarında çox istifadə olunur.
Floribunda gül
- Çiçəklər qruplar şəklində açılır.
- Rəng müxtəlifliyi çoxdur və bağ dizaynında estetik baxımdan cəlbedicidir.
Miniatür gül
- Kiçik ölçülü və ev şəraitində yetişdirilməyə uyğun növdür.
- Saksıda və stolüstü dekor üçün idealdır.
Yabanı gül (Rosa canina)
- Meşəlik və çöl şəraitində yetişir.
- Meyvəsi (gül paxlası) C vitamini ilə zəngindir və təbii dərmanlarda istifadə olunur.

Güllərin baxımı

Güllərin sağlam böyüməsi üçün bir sıra əsas qaydalara əməl etmək vacibdir.

1. Torpaq və əkin

Güllər yaxşı drenaj olunmuş, münbit torpaqda yaxşı inkişaf edir.
Torpaq pH səviyyəsi 6-7 arasında olmalıdır.

2. Suvarma

Güllər nəm torpağı sevir, amma köklərin su altında qalması xəstəlik yarada bilər.
Yaz və yay aylarında həftədə 2-3 dəfə suvarma yetərlidir.

3. Gübrələmə

Azotlu gübrələr yarpaqları üçün, fosforlu və kaliumlu gübrələr isə çiçəklərin inkişafı üçün vacibdir.
Hər 4-6 həftədə bir gübrələmə tövsiyə olunur.

4. Budama

Budama gülün formasını qorumağa və çiçəklərin sayı artırmağa kömək edir.
Yazda və çiçək açmadan əvvəl budama aparmaq optimaldır.

5. Xəstəliklər və zərərvericilər

Ən çox rast gəlinən xəstəliklər: qaralmanı, ləkələnmə və milçəklərdir.
Bitkiləri xəstəlikdən qorumaq üçün təbii və kimyəvi müalicə üsulları tətbiq oluna bilər.

Güllərin istifadəsi

Güllər yalnız dekorativ məqsəd üçün deyil, həm də bir sıra digər sahələrdə geniş istifadə olunur:

Dekorativ istifadə
- Bağlarda, park və ev dekorasiyasında əsas elementi təşkil edir.
- Buketlər, kompozisiyalar və gül divarları üçün idealdır.
Ətir sənayesi
- Qızılgül yağı, dünyada ən qiymətli ətir komponentlərindən biridir.
- Parfümlərdə və kosmetik vasitələrdə geniş istifadə olunur.
Tibbi və kulinariya məqsədləri
- Gül paxlası C vitamini ilə zəngin olduğundan immuniteti gücləndirir.
- Çay, marmelad və şirniyyatlarda ləzzət artırıcı kimi istifadə olunur.
Mədəni və rəmzi əhəmiyyət
- Sevgi, gözəllik və ehtiram simvoludur.
- Toy, ad günü və müxtəlif bayramlarda ən çox hədiyyə edilən bitkidir.

Güllərin əhəmiyyəti

Güllər yalnız estetik və aromatik məqsəd üçün deyil, həm də ekoloji baxımdan vacibdir. Onlar tozlandırıcı arılar üçün qida mənbəyi təşkil edir və bioloji müxtəlifliyin qorunmasına kömək edir.