Daşınmaz əmlak alarkən, satarkən və ya bağışlayarkən ən çox eşidilən sözlərdən biri “kupça”dır. Bəs kupça nədir və niyə bu qədər vacibdir? Kupça — daşınmaz əmlak üzərində mülkiyyət hüququnu təsdiq edən rəsmi dövlət sənədidir. Bu sənəd olmadan mənzil, ev və ya torpaq sahəsinin sizə məxsus olduğunu hüquqi cəhətdən sübut etmək mümkün deyil.

Bu məqalədə kupça nədir, onun növləri, necə alınması, ödənilməsi və köhnə kupçanın yeni çıxarışla əvəzlənməsi haqqında ətraflı məlumat təqdim olunur. Daşınmaz əmlak əməliyyatları aparmadan əvvəl kupçanın mahiyyətini başa düşmək, gələcəkdə hüquqi problemlərdən qorunmaq üçün vacibdir.

Azərbaycanda daşınmaz əmlakla bağlı bütün rəsmi qeydiyyat Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti tərəfindən aparılır. Kupça da məhz bu qurum tərəfindən verilir.

Kupça Nədir?

Kupça (rəsmi adı ilə “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarış”) — daşınmaz əmlak üzərində kimin mülkiyyət hüququna malik olduğunu təsdiq edən dövlət sənədidir. Xalq arasında “kupça” adlandırılsa da, hazırda bu sənədin rəsmi adı “çıxarış”dır.

Kupça aşağıdakı məlumatları əks etdirir:

• Əmlakın ünvanı və kadastr nömrəsi;
• Əmlakın növü (mənzil, fərdi ev, torpaq sahəsi, qeyri-yaşayış sahəsi);
• Əmlakın sahəsi (kvadrat metr);
• Mülkiyyətçinin adı, soyadı və şəxsi məlumatları;
• Mülkiyyət hüququnun növü (xüsusi, ümumi, paylı);
• Əmlak üzərində məhdudiyyətlər (ipoteka, həbs, sərvitut) varsa, onlar haqqında qeyd.

Kupça daşınmaz əmlakın “şəxsiyyət vəsiqəsi” kimidir. Mənzili satmaq, bağışlamaq, ipotekaya qoymaq və ya vərəsəlik yolu ilə ötürmək üçün kupça mütləq lazımdır.

Köhnə Kupça və Yeni Çıxarış Arasında Fərq

Azərbaycanda daşınmaz əmlak sənədləri illər ərzində bir neçə dəfə dəyişib. Bu, bəzən insanları çaşdırır. Əsas fərqləri aydınlaşdıraq:

Köhnə kupçanız varsa, narahat olmayın — o, hüquqi qüvvəsini saxlayır. Lakin əmlakı satmaq və ya digər əməliyyat aparmaq istəyəndə Əmlak Xidməti adətən yeni nümunəli çıxarışın alınmasını tələb edir. Köhnə kupçadan yeni çıxarışa keçid sadə prosedurdur.

Daşınmaz Əmlak Sənədlərinin Növləri

Daşınmaz əmlakla bağlı yalnız kupça deyil, bir neçə fərqli sənəd mövcuddur. Onları bir-birindən ayırmaq vacibdir:

Bu sənədlər bir-birini tamamlayır. Daşınmaz əmlak əməliyyatı zamanı adətən həm çıxarış, həm də texniki pasport tələb olunur.

Kupça Necə Alınır?

Kupça (çıxarış) almaq üçün Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinə müraciət etmək lazımdır. Müraciət bir neçə yolla mümkündür:

• ASAN xidmət mərkəzləri — ən rahat və geniş yayılmış yol;
• Əmlak Xidmətinin ərazi idarələri;
• e-emdk.gov.az portalı vasitəsilə onlayn;
• “Daşınmaz Əmlak” mobil tətbiqi.

Kupça almaq üçün ümumi addımlar:

• Şəxsiyyət vəsiqəsi ilə müraciət edin;
• Əmlakın ünvanı və ya kadastr nömrəsini təqdim edin;
• Müvafiq ərizəni doldurun;
• Dövlət rüsumunu ödəyin;
• Sənəd hazır olduqda (adətən 1-5 iş günü) onu əldə edin.

Kupça Üçün Tələb Olunan Sənədlər

Kupça növündən asılı olaraq tələb olunan sənədlər dəyişir:

• Şəxsiyyət vəsiqəsi (mülkiyyətçinin);
• Əmlakın əvvəlki sənədi (köhnə kupça, alqı-satqı müqaviləsi, vərəsəlik şəhadətnaməsi və s.);
• Texniki pasport (yeni qeydiyyat halında);
• Dövlət rüsumunun ödəniş qəbzi;
• Etibarnamə (başqası adından müraciət edilirsə, notarial təsdiqli).

Yeni alınmış əmlakın ilk dəfə qeydiyyatı zamanı əlavə olaraq alqı-satqı müqaviləsi, satıcının əvvəlki çıxarışı və hər iki tərəfin razılıq sənədləri tələb oluna bilər.

Kupça Qiyməti və Müddəti

Kupça (çıxarış) almaq pulludur. Qiymət xidmətin növünə və sürətinə görə dəyişir:

Qiymətlər təxminidir və dəyişə bilər. Dəqiq qiymət üçün ASAN xidmət və ya Əmlak Xidmətinin rəsmi tariflərinə baxın. Ödəniş ASAN ödəniş terminalları, bank və ya elektron ödəniş sistemləri ilə həyata keçirilə bilər.

Kupçanı Necə Yoxlamaq Olar?

Daşınmaz əmlak alarkən kupçanın həqiqiliyini və əmlak üzərində məhdudiyyət (həbs, ipoteka) olub-olmadığını yoxlamaq son dərəcə vacibdir. Yoxlama üçün:

• e-emdk.gov.az portalında əmlakın kadastr nömrəsi ilə sorğu verin;
• ASAN xidmət mərkəzinə müraciət edib məlumat çıxarışı alın;
• Notarius vasitəsilə əmlakın hüquqi vəziyyətini yoxladın.

Tez-tez Verilən Suallar

Kupça ilə çıxarış eyni şeydir?
Bəli. “Kupça” xalq arasında işlənən köhnə addır. Rəsmi adı “daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarış”dır.

Köhnə kupçam var, dəyişdirməliyəmmi?
Köhnə kupça etibarlıdır. Lakin əmlakı satmaq və ya digər əməliyyat aparmaq istəyəndə yeni çıxarış almaq tələb oluna bilər.

Kupçanı itirsəm nə etməliyəm?
Əmlak Xidmətinə və ya ASAN xidmətə müraciət edib dublikat (yeni çıxarış) ala bilərsiniz. Məlumat reyestrdə saxlanıldığı üçün sənədin itməsi mülkiyyət hüququnuzu itirmir.

Kupçanı onlayn almaq olar?
Bəli. e-emdk.gov.az portalı vasitəsilə elektron çıxarış sifariş edə bilərsiniz. O, kağız variantla eyni hüquqi qüvvəyə malikdir.

Mənzilin kupçası yoxdursa, almaq təhlükəlidirmi?
Bəli, çox riskldir. Kupçası (çıxarışı) olmayan əmlakın hüquqi vəziyyəti qeyri-müəyyəndir. Belə əmlakı almadan əvvəl mütləq hüquqi yoxlama aparın.

Yekun

Kupça — daşınmaz əmlak üzərində mülkiyyət hüququnu təsdiq edən ən vacib sənəddir. Rəsmi adı “çıxarış” olsa da, xalq arasında hələ də “kupça” kimi tanınır. Mənzil, ev və ya torpaq almaq, satmaq və ya bağışlamaq üçün bu sənəd mütləqdir. Kupça almaq üçün ASAN xidmət, Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti və ya e-emdk.gov.az portalına müraciət edə bilərsiniz.

Daşınmaz əmlak əməliyyatı aparmadan əvvəl həmişə kupçanın həqiqiliyini və əmlak üzərində məhdudiyyət olub-olmadığını yoxlayın. Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır; konkret hallarda notarius və ya hüquq mütəxəssisi ilə məsləhətləşmək tövsiyə olunur.

Daylyaz.com oxucularına daşınmaz əmlak əməliyyatlarında uğurlar və təhlükəsiz sövdələşmələr arzulayır.

MÜƏLLİF Admin