Mirvari Haqqında Məlumat – Növləri, Yaranması, Dəyəri və Tarixi
Mirvari təbiətin insanlara bəxş etdiyi ən nadir və zərif qiymətli daşlardan biridir. Digər qiymətli daşlardan fərqli olaraq, mirvari yerin dərinliklərində deyil, canlı bir orqanizmin – istiridyə və ya midyənin daxilində yaranır. Bu xüsusiyyəti onu dünyadakı yeganə orqanik qiymətli daş edir.
Mirvari əsasən zərgərlik məmulatlarında istifadə olunur və əsrlərdir ki, saflıq, zənginlik, qadınlıq və müdriklik simvolu sayılır. Tarix boyu şahzadələr, kraliçalar və zadəganlar tərəfindən yüksək qiymətləndirilib.
Mirvari haqqinda melumat
Mirvarinin yaranma prosesi
Mirvarinin yaranması olduqca maraqlı və təbii bir prosesdir. Dəniz və ya şirin su istiridyəsinin içinə yad bir cisim – qum dənəsi, parazit və ya mikroskopik hissəcik daxil olduqda, molyusk özünü qorumaq üçün həmin cismin ətrafını nəkr (nacre) adlanan maddə ilə örtməyə başlayır.
Bu proses illərlə davam edir və nəticədə hamar, parlaq bir mirvari formalaşır.
Yaranma mərhələləri:
- Yad cismin istiridyənin içinə düşməsi
- Müdafiə reaksiyası olaraq nəkr ifrazı
- Nəkr qatlarının üst-üstə yığılması
- Mirvarinin tam formalaşması
Bu prosesin təbii şəkildə baş verməsi nadir hallarda rast gəlinir, buna görə təbii mirvarilər çox qiymətlidir.
Mirvarinin əsas növləri
Mirvarilər mənşəyinə və yaranma üsuluna görə bir neçə əsas kateqoriyaya bölünür.
Təbii mirvari
Təbii mirvarilər insan müdaxiləsi olmadan, tamamilə təbiətdə yaranır. Keçmişdə dalğıclar tərəfindən dənizin dibindən çıxarılırdı. Bu gün təbii mirvarilər olduqca nadir tapılır və əsasən muzeylərdə və şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır.
Mədəni (kultivasiya olunmuş) mirvari
Mədəni mirvarilər insan nəzarəti altında, lakin yenə də istiridyənin daxilində yaranır. Bu üsul XIX əsrin sonlarında Mikimoto Kokichi tərəfindən inkişaf etdirilmişdir.
Bu gün bazarda satılan mirvarilərin böyük əksəriyyəti mədəni mirvarilərdir.
Şirin su və dəniz mirvariləri
Şirin su mirvariləri
Şirin su mirvariləri çaylarda və göllərdə yetişdirilir. Onlar daha müxtəlif formalı olur və qiymət baxımından daha əlçatandır. Əsas istehsalçı ölkə Çin hesab olunur.
Dəniz mirvariləri
Dəniz mirvariləri okean və dənizlərdə yetişdirilir. Onlar daha parlaq, hamar və qiymətli olur. Ən məşhur dəniz mirvariləri bunlardır:
- Akoya mirvarisi
- Tahiti mirvarisi
- Cənub dənizi mirvarisi
Mirvarinin məşhur növləri
Akoya mirvarisi
Əsasən Yaponiya sahillərində yetişdirilir. Parlaqlığı və mükəmməl dairəvi forması ilə tanınır.
Tahiti mirvarisi
Bu mirvarilər əsasən Taiti ətrafında əldə olunur. Qara, boz və yaşıl çalarları ilə seçilir.
Cənub dənizi mirvarisi
Ən iri ölçülü və ən bahalı mirvarilərdir. Qızılı və ağ rənglərdə olur.
Mirvarinin rəngləri və mənaları
Mirvarilər yalnız ağ rəngdə olmur. Onların rəngi formalaşdığı mühitə və istiridyənin növünə bağlıdır.
- Ağ mirvari – saflıq və klassika
- Qara mirvari – güc və sirr
- Qızılı mirvari – zənginlik və bolluq
- Çəhrayı mirvari – romantika
- Gümüşü mirvari – zəriflik
Mirvarinin keyfiyyətini müəyyən edən amillər
Mirvarinin dəyəri bir neçə əsas meyara görə müəyyən edilir:
1. Parlaqlıq
Yüksək keyfiyyətli mirvari işığı güzgü kimi əks etdirir.
2. Forma
Tam dairəvi mirvarilər ən qiymətlidir.
3. Ölçü
Mirvari nə qədər böyükdürsə, dəyəri də bir o qədər yüksək olur.
4. Səth
Çatlar və ləkələr nə qədər azdırsa, keyfiyyət o qədər yüksəkdir.
5. Rəng
Nadir rənglər daha baha qiymətləndirilir.
Mirvari zərgərlikdə
Mirvari əsasən aşağıdakı məmulatlarda istifadə olunur:
- Boyunbağı
- Sırğa
- Üzük
- Bilərzik
- Broş
Klassikdən müasir dizaynlara qədər hər üsluba uyğunlaşa bilir.
Mirvarinin tarixi və mədəni əhəmiyyəti
Mirvari min illərdir ki, insanlıq tarixində xüsusi yer tutur. Qədim Misirdə fironlar mirvarini müqəddəs hesab edirdi. Roma imperiyasında mirvari var-dövlətin göstəricisi idi.
Xüsusilə Fars körfəzi tarixən təbii mirvari ilə məşhur olmuşdur.
Mirvarinin baxımı və saxlanması
Mirvari zərif daş olduğu üçün xüsusi qulluq tələb edir.
Tövsiyələr:
- Parfüm və kosmetikadan sonra taxılmalıdır
- Ayrı qutuda saxlanmalıdır
- Kimyəvi maddələrdən uzaq tutulmalıdır
- Vaxtaşırı yumşaq parça ilə silinməlidir
Saxta və həqiqi mirvarini necə ayırd etməli?
- Həqiqi mirvari dişlə toxunduqda azca kobud hiss olunur
- Saxta mirvari tam hamar olur
- Həqiqi mirvarinin çəkisi daha ağırdır
- Səthi mikroskop altında qeyri-bərabər görünür
Mirvari alarkən nələrə diqqət etməli?
- Sertifikatın olması
- Satıcının etibarlılığı
- Mirvarinin növü və mənşəyi
- Qiymət-keyfiyyət balansı
Mirvari haqqında maraqlı faktlar
Mirvari toy və nişan mərasimlərində xüsusi simvol daşıyır
Bir mirvarinin yaranması 2–7 il çəkə bilər
Antik dövrdə mirvari sirkədə həll edilərək içilirdi
