Zürafə Haqqında Məlumat – Xüsusiyyətləri, Yaşayış Mühiti və Maraqlı Faktlar
Zürafə haqqında məlumat axtaran oxucular üçün bu məqalə tam, əhatəli və anlaşılan şəkildə hazırlanıb. Əgər siz zürafənin nə olduğu, harada yaşadığı, necə qidalandığı və niyə bu qədər fərqli göründüyü barədə heç bir ilkin biliyə malik deyilsinizsə, narahat olmayın. Bu yazıda zürafə haqqında bilməli olduğunuz hər şeyi sadə, axıcı və faktlara əsaslanan formada izah edəcəyik.
Zürafə (latınca Giraffa camelopardalis) dünyanın ən hündür quru heyvanıdır və əsasən Afrika qitəsində yaşayır. Uzun boynu, ləkəli dərisi və sakit davranışı ilə tanınan bu heyvan təkcə görünüşü ilə deyil, həm də bioloji və ekoloji xüsusiyyətləri ilə diqqət çəkir.
Zurafe haqqinda melumat
Zürafə nədir?
Zürafə məməlilər sinfinə, cüt dırnaqlılar dəstəsinə və zürafəkimilər fəsiləsinə aid olan vəhşi heyvandır. Onun ən diqqətçəkən xüsusiyyəti son dərəcə uzun boynu və ayaqlarıdır. Yetkin erkək zürafələrin boyu 5,5–6 metrə çata bilər, çəkiləri isə 1200 kiloqrama qədər yüksəlir.
Zürafənin bədəni nisbətən qısa, lakin ayaqları və boynu olduqca uzundur. Maraqlıdır ki, bu qədər uzun boyuna baxmayaraq, zürafədə də digər məməlilər kimi cəmi 7 boyun fəqərəsi var. Fərq yalnız ondadır ki, bu fəqərələr çox uzundur.
Zürafələrin mənşəyi və təkamülü
Zürafələrin təkamül tarixi milyonlarla il əvvələ gedib çıxır. Alimlərin fikrincə, zürafələrin əcdadları daha qısa boyunlu olub. Zamanla təbii seçmə prosesi nəticəsində uzun boyunlu fərdlər daha üstün mövqeyə sahib olub. Bunun əsas səbəbi yüksək ağaclarda olan yarpaqlara çatmaq imkanı idi.
Digər bir nəzəriyyəyə görə isə uzun boyun yalnız qidalanma ilə deyil, həm də erkəklər arasında üstünlük mübarizəsi ilə bağlıdır. Erkək zürafələr bir-biri ilə boyunlarını vuraraq mübarizə aparır və daha güclü olanlar dişilərə daha çox yaxınlaşa bilir.
Zürafələrin yaşadığı ərazilər
Zürafələr əsasən Afrikanın cənub və şərq hissələrində yayılıb. Onlara aşağıdakı ölkələrdə daha çox rast gəlinir:
- Keniya
- Tanzaniya
- Cənubi Afrika Respublikası
- Botsvana
- Namibiya
- Efiopiya
Zürafələrin əsas yaşayış mühiti savannalar, açıq meşəliklər və kolluq ərazilərdir. Onlar sıx meşələri sevmir, çünki uzun boyun və ayaqları ilə orada hərəkət etmək çətindir.
Zürafənin fiziki xüsusiyyətləri
Uzun boyun və ayaqlar
Zürafənin boynunun uzunluğu təxminən 2–2,5 metr ola bilər. Bu uzunluq ona digər heyvanların çata bilmədiyi hündürlüklərdəki yarpaqlarla qidalanmaq imkanı verir.
Ayaqları da olduqca uzundur. Ön ayaqları arxa ayaqlardan bir qədər uzun olur ki, bu da zürafənin qaçarkən balansını qorumasına kömək edir.
Ləkəli dəri
Zürafənin dərisi unikal ləkə naxışları ilə örtülüdür. Hər bir zürafənin ləkələri barmaq izi kimi fərqlidir. Bu ləkələr yalnız estetik deyil, həm də:
- Bədən temperaturunun tənzimlənməsi
- Kamuflyaj
- Sosial tanınma
kimi funksiyalara xidmət edir.
Zürafələrin qidalanması
Zürafələr ot yeyən heyvanlardır. Onların əsas qidası ağac yarpaqlarıdır. Xüsusilə akasiya ağaclarının yarpaqları zürafələrin sevimli yeməyidir.
Uzun dilin rolu
Zürafənin dili təxminən 45–50 santimetr uzunluğundadır və tünd mavi-bənövşəyi rəngə malikdir. Bu dil:
- Tikanlı budaqlar arasından yarpaqları rahat qoparmağa
- Günəş şüalarından qorunmağa
- Yeməyi ağza yönləndirməyə
kömək edir.
Zürafələr gündə təxminən 30–35 kiloqram bitki yeyə bilirlər.
Suya olan ehtiyac
Zürafələr suya digər heyvanlara nisbətən daha az ehtiyac duyur. Çünki qidalandıqları yarpaqların tərkibində kifayət qədər maye olur. Buna baxmayaraq, su tapdıqda içirlər.
Maraqlıdır ki, zürafə su içmək üçün ayaqlarını geniş açmalı və başını aşağı əyməlidir. Bu vəziyyət onu yırtıcılar üçün daha həssas edir.
Zürafələrin davranışı və sosial həyatı
Zürafələr ümumiyyətlə sakit və aqressiv olmayan heyvanlardır. Onlar çox vaxt kiçik qruplar halında yaşayırlar. Bu qruplar daimi deyil və tez-tez dəyişə bilər.
Ünsiyyət formaları
Zürafələr uzun müddət səssiz heyvanlar hesab olunurdu. Lakin son araşdırmalar göstərib ki, onlar:
- Aşağı tezlikli səslər
- Bədən dili
- Quyruq və boyun hərəkətləri
vasitəsilə ünsiyyət qururlar.
Çoxalma və balaların böyüməsi
Zürafələrdə hamiləlik müddəti təxminən 15 ay davam edir. Bala zürafə doğulduqda təxminən 1,7–2 metr boyunda olur.
Doğuş zamanı bala yerə təxminən 1,5 metr hündürlükdən düşür. Bu, onun nəfəs alma sisteminin aktivləşməsinə kömək edir.
Balalar ilk saatlardan ayağa qalxa və qısa məsafələr qət edə bilir. Bu, yırtıcılardan qorunmaq üçün vacibdir.
Zürafələrin düşmənləri
Yetkin zürafələrin təbii düşmənləri azdır. Əsas təhlükə mənbələri:
- Şirlər
- Timsahlar (su içərkən)
- İnsan fəaliyyəti
Balalar isə daha çox təhlükə altındadır və şir, bəbir, kaftar kimi yırtıcıların hədəfi ola bilər.
Zürafələrin ömrü
Təbiətdə zürafələr orta hesabla 20–25 il yaşayır. Zoopark və qorunan ərazilərdə isə bu müddət 30 ilə qədər uzana bilər.
Zürafə növləri
Alimlər zürafələri bir neçə yarımnövə ayırırlar. Ən tanınmış zürafə növləri bunlardır:
- Masai zürafəsi
- Retikulyar zürafə
- Nubiya zürafəsi
- Cənubi Afrika zürafəsi
Bu növlər əsasən ləkə naxışlarına və yaşadıqları bölgələrə görə fərqlənir.
Zürafələrin ekosistemdə rolu
Zürafələr ekosistemdə mühüm rol oynayır:
- Ağacların həddindən artıq böyüməsinin qarşısını alır
- Toxumların yayılmasına kömək edir
- Digər heyvanlar üçün qida balansını qoruyur
Zürafələrin qorunması
Son illərdə zürafələrin sayı ciddi şəkildə azalıb. Əsas səbəblər:
- Yaşayış mühitinin məhv edilməsi
- Qanunsuz ovçuluq
- İqlim dəyişiklikləri
Bu səbəbdən zürafələr bir çox ölkədə qorunan heyvanlar siyahısına daxil edilib.
Zürafə haqqında maraqlı faktlar
- Zürafənin ürəyi təxminən 11 kiloqram çəkir
- Qanı başına çatdırmaq üçün çox güclü qan təzyiqinə malikdir
- Gündə cəmi 20–30 dəqiqə yatır
- Əksər vaxt ayaqüstə dincəlir
