Azərbaycan Respublikasında həyata keçirilən dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindən biri əhalinin müxtəlif təbəqələrinin, xüsusilə də gənc ailələrin, aztəminatlı təbəqənin, dövlət sektorunda çalışan mütəxəssislərin və xüsusi statusa malik vətəndaşların sosial müdafiəsini gücləndirməkdir. Müasir dövrdə sosial dövlət modelinin ən uğurlu təzahürləri vətəndaşların mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması və birbaşa maddi yardımlarla təmin edilməsi mexanizmləridir.
Bu çərçivədə cəmiyyətdə ən çox müzakirə olunan, vətəndaşların rəsmi qurumlara və axtarış sistemlərinə ən çox ünvanladığı suallar və açar ifadələr bunlardır: “sosial evler kimlere verilir”, “sosial alanlarin siyahisi”, “sosial yardım kimlərə düşür”, “unvanli sosial yardim alanlarin siyahisi”, “sosial yardim kimlere dusur” və “ünvanlı sosial yardım kimlərə düşür”.
Bu geniş tədqiqat məqaləsində, Azərbaycanda qüvvədə olan qanunvericilik aktları, fərmanlar, Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyinin (MİDA) və Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin (ƏƏSMN) rəsmi qaydaları əsasında həm güzəştli mənzil layihələrini, həm də ünvanlı dövlət sosial yardımı sistemini hər iki aspekt üzrə bütün təfərrüatları ilə nəzərdən keçirəcəyik.
BÖLMƏ 1: MİDA Güzəştli Mənzilləri — “Sosial Evlər”
1.1. Sosial Evlər Layihəsinin Fəlsəfəsi və Hüquqi Əsasları
Xalq arasında “sosial evlər” kimi geniş yayılan layihə, rəsmi hüquqi sənədlərdə güzəştli mənzillər adlandırılır. Bu layihənin əsas icraçısı Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə yaradılmış Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyidir (MİDA). Layihənin fəlsəfəsi ölkədə fəaliyyət göstərən kommersiya daşınmaz əmlak bazarındakı yüksək qiymətlərlə müqayisədə vətəndaşlara daha optimal, əlçatan və uzunmüddətli maliyyələşmə modeli ilə tam təmirli mənzillər təklif etməkdir.
Dövlət bu layihələri həyata keçirərkən torpaq sahələrinin ayrılması, kommunal xətlərin (qaz, su, işıq, kanalizasiya, istilik) çəkilməsi və sosial infrastrukturun (məktəb, uşaq bağçası) qurulması xərclərini öz üzərinə götürür. Nəticədə mənzillərin maya dəyəri aşağı düşür və bu da vətəndaşlara bazar qiymətindən xeyli ucuz mənzil əldə etmək imkanı verir.
1.2. Sosial Evler Kimlere Verilir? Hüququ Olan Şəxslərin Tam Siyahısı
Qanunvericiliyə əsasən, MİDA-nın sərəncamında olan mənzilləri güzəştlə əldə etmək hüququ olan şəxslərin kateqoriyaları dəqiq müəyyən edilmişdir. Bu kateqoriyalar əsasən iki böyük qrupa ayrılır: gənc ailə üzvü olanlar və yaşından yaxud ailə vəziyyətindən asılı olmayaraq müraciət edə bilənlər.
A. Yaşı 35-dən Çox Olmayan Gənc Ailə Üzvləri
Gənc ailə statusu çərçivəsində aşağıdakı şəxslər “Güzəştli Mənzil” sistemində şəxsi kabinet açmaq və mənzil almaq hüququna malikdirlər:
- Şəhid ailəsinin üzvü olan şəxslər: Azərbaycan Respublikasının azadlığı, suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda canından keçmiş şəhidlərin gənc ailə statusuna uyğun gələn ailə üzvləri.
- Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları və Vətən Müharibəsi Qəhrəmanları: Bu ali ada layiq görülmüş şəxslərin özləri və ya onların ailə üzvləri.
- Məcburi köçkün və ya ona bərabər tutulan şəxslər: Müvafiq dövlət qeydiyyatında olan və bu statusu daşıyan vətəndaşlar.
- Dövlət qulluqçuları: Dövlət qulluğunda ən azı 3 il xidmət edən və dövlət qulluğunun ixtisas dərəcəsini almış şəxslər.
- Dövlət ümumi təhsil müəssisələrinin müəllimləri: Təhsil Nazirliyi sistemində, dövlət məktəblərində ən azı 3 il müəllim işləyən gənc pedaqoqlar.
- Silahlı Qüvvələrin hərbi qulluqçuları: Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrində ən azı 3 il hərbi xidmət keçmiş (həmçinin müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçuları) şəxslər.
- Daxili işlər, xüsusi xidmət və hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları: Daxili İşlər Nazirliyi, Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti, Xarici Kəşfiyyat Xidməti və digər aidiyyəti orqanlarda ən azı 3 il xidmət stajı olan xüsusi rütbəli şəxslər.
- Elmi dərəcəsi olanlar: Fəlsəfə doktoru (elmlər namizədi) elmi dərəcəsinə malik olan və elmi-tədqiqat və ya ali təhsil müəssisələrində çalışan gənc alimlər.
- İdman sahəsində xüsusi xidmətləri olanlar: Fəxri bədən tərbiyəsi və idman xadimi adını almış, respublika miqyaslı idman yarışlarının qalibi (1-ci yer) və ya beynəlxalq idman yarışlarının (Olimpiya oyunları, dünya və Avropa çempionatları) mükafatçısı (1, 2 və 3-cü yerlər) olan şəxslər.
B. Yaşından və Ailə Vəziyyətindən Asılı Olmayaraq Digər Şəxslər
Bu kateqoriyaya daxil olan vətəndaşlar üçün subay və ya evli olmaq, eləcə də 35 yaş həddi maneə törətmir:
- Ali elmi dərəcəsi olanlar: Fəlsəfə doktoru və elmlər doktoru elmi dərəcəsi olan bütün şəxslər (yaş məhdudiyyəti olmadan).
- Dövlət qulluğunda uzunmüddətli xidmət edənlər: Dövlət qulluğunda ən azı 15 il xidmət stajı olan təcrübəli kadrlar.
- Hərbi qulluqçular: Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrində ən azı 15 il hərbi xidmət keçmiş şəxslər.
- Təhsil işçiləri: Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində ən azı 15 il müəllim işləmiş şəxslər.
- Media mütəxəssisləri (Jurnalistlər): Ən azı 5 il jurnalist işləyən və Media Reyestrinə daxil edilmiş media subyektlərinin əməkdaşları.
- Təkvalideynli şəxslər: Gənc ailə statusuna daxil olmayan, lakin atalıq və ya analıq hüququnu təkbaşına həyata keçirən (həyat yoldaşı vəfat etmiş və ya boşanmış) və himayəsində ən azı bir uşağı olan, yaşı 35-dən yuxarı olmayan şəxslər.
1.3. Sosial Alanlarin Siyahisi Harada Elan Olunur? Şəffaflıq Mexanizmi
Güzəştli mənzillərə sahib olmaq istəyən minlərlə vətəndaş tez-tez “sosial alanlarin siyahisi” barədə məlumat axtarır. Dövlət tərəfindən tikilən mənzillərin bölgüsündə şəffaflığı təmin etmək üçün MİDA xüsusi onlayn satınalma və bronlaşdırma alətlərindən istifadə edir.
Mənzil şəraiti yaxşılaşdırılmalı olan şəxslərin vahid reyestri və ya hər satış prosesindən sonra mənzil əldə edən şəxslərin adları rəsmi olaraq qanunvericiliyin şəxsi məlumatların qorunması prinsiplərinə uyğun olaraq qorunur. Bununla belə, hər bir mənzil satışı başa çatdıqdan sonra, şəffaflığın təmin edilməsi məqsədilə mənzil seçmiş şəxslərin xüsusi kodları, mənzili hansı saniyədə və dəqiqədə seçdikləri barədə statistik məlumatlar mətbuata və ictimaiyyətə açıqlanır.
Vətəndaşlar başa düşməlidirlər ki, klassik mənada sovet dövründən qalan “mənzil növbəsi siyahısı” artıq mövcud deyil. İndi hər şey elektronlaşdırılıb və şəxs sistemdə kabinet açdıqdan sonra yalnız öz statusunu görür.
1.4. Maliyyələşmə və İpoteka Şərtləri
Sosial evlərin alınması prosesində ən cəlbedici məqamlardan biri təklif olunan kredit şərtləridir. Mənzillərin maliyyələşdirilməsi Azərbaycan Respublikasının İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun (İKZF) vəsaiti hesabına uzunmüddətli ipoteka krediti ilə həyata keçirilir.
- İllik Faiz Dərəcəsi: Maksimum 4%.
- İlkin Ödəniş: Mənzil dəyərinin minimum 10%-i (Vətəndaş istəsə, ilkin ödənişi daha çox edərək aylıq ödənişi azalda bilər).
- Kredit Müddəti: 3 ildən 30 ilədək.
- Ödəniş növü: Annuitet (hər ay bərabər hissələrlə).
- Mənzillərin vəziyyəti: Mənzillər vətəndaşlara tam təmirli, mətbəx mebeli, santexnika avadanlıqları və fərdi istilik sistemi (kombi) ilə təchiz olunmuş vəziyyətdə təqdim edilir.
1.5. Müraciət və Onlayn Satış Prosesi (Addım-addım)
Sosial ev əldə etmək üçün vətəndaşlar mütləq “Elektron Hökumət” portalı (e-gov.az) daxilində fəaliyyət göstərən “Güzəştli Mənzil” sistemi vasitəsilə müraciət etməlidirlər.
+-------------------------------------------------------+
| 1. Elektron imza (Asan İmza) ilə sistemə daxil olmaq |
+-------------------------------------------------------+
|
v
+-------------------------------------------------------+
| 2. Şəxsi kabinetin yaradılması və məlumatların təsdiqi|
+-------------------------------------------------------+
|
v
+-------------------------------------------------------+
| 3. Kateqoriyaya uyğun rəsmi sənədlərin skan edilib |
| sistemə yüklənməsi |
+-------------------------------------------------------+
|
v
+-------------------------------------------------------+
| 4. MİDA tərəfindən sənədlərin yoxlanılması və rəsmi |
| "Güzəştli mənzil almaq hüququ" statusunun verilməsi|
+-------------------------------------------------------+
|
v
+-------------------------------------------------------+
| 5. Müvafiq banklarda ilkin anderraytinq (kredit |
| qabiliyyətinin yoxlanılması) prosesindən keçmək |
+-------------------------------------------------------+
|
v
+-------------------------------------------------------+
| 6. Elan olunmuş satış günündə onlayn sistemdə daxil |
| olub mənzili real vaxt rejimində bron etmək |
+-------------------------------------------------------+
Müraciət prosesinin ən həlledici mərhələsi mənzillərin onlayn seçimi mərhələsidir. Elandan sonra təyin olunan konkret saatda minlərlə vətəndaş eyni anda sistemə daxil olaraq mənzil seçməyə çalışır. Burada əsas amil vətəndaşın internet sürəti, kompüter bacarıqları və operativliyidir, çünki mənzillər saniyələr ərzində bron edilir.
BÖLMƏ 2: Ünvanlı Dövlət Sosial Yardımı (ÜDSY)
2.1. Ünvanlı Sosial Yardım Nədir? Hüquqi Konsept
Mənzil təminatından fərqli olaraq, dövlətin digər böyük sosial layihəsi ehtiyacı olan təbəqəyə birbaşa aylıq nağd pulun ödənilməsini nəzərdə tutan Ünvanlı Dövlət Sosial Yardımıdır. Vətəndaşlar arasında bu mövzu ilə bağlı “sosial yardım kimlərə düşür”, “sosial yardim kimlere dusur” və ya “ünvanlı sosial yardım kimlərə düşür” kimi suallar çox geniş yayılmışdır.
Ünvanlı dövlət sosial yardımı — azgəlirli ailələrə dövlət tərəfindən göstərilən pul yardımıdır. Bu yardım fərdlərə yox, ailələrə şamil olunur. Yəni, müraciət fərdi qaydada deyil, ailə başçısı tərəfindən bütün ailə üzvlərinin adından edilir. Ailənin tərkibinə qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada qohumluq əlaqələrində olan, birgə yaşayan və ümumi ev təsərrüfatına malik şəxslər daxildir.
2.2. Sosial Yardım Kimlərə Düşür? (Müraciət Meyarları və Qaydalar)
Sosial yardımın təyin olunmasının fundamental şərti ailənin orta aylıq gəlirinin hər bir ailə üzvü üçün müəyyən edilmiş ehtiyac meyarının məcmusundan aşağı olmasıdır.
Ehtiyac Meyarı və Hesablama Düsturu:
Ehtiyac meyarı hər il dövlət büdcəsi haqqında qanunla təsdiq edilən rəsmi göstəricidir. Tutaq ki, cari dövr üçün ölkədə bir nəfər üçün ehtiyac meyarı $X$ manat müəyyən edilmişdir. Əgər ailə 4 nəfərdən ibarətdirsə, həmin ailənin “ehtiyac həddi” $4 \times X$ manat təşkil edir. Əgər ailənin bütün rəsmi və qeyri-rəsmi gəlirlərinin cəmi bu məbləğdən azdırsa, ailə ünvanlı sosial yardım almaq hüququ qazanır. Ödəniləcək məbləğ isə ailənin faktiki gəliri ilə ehtiyac həddi arasındakı fərqə bərabər olur:
$$\text{Yardım Məbləği} = (\text{Ailə Üzvlərinin Sayı} \times \text{Ehtiyac Meyarı}) – \text{Ailənin Orta Aylıq Gəliri}$$
Sosial Yardım Almaq Üçün Vətəndaşlardan Asılı Olmayan Səbəblər
Ailənin gəlirlərinin az olması təkbaşına kifayət etmir. Qanun tələb edir ki, gəlirlərin aşağı olması vətəndaşlardan asılı olmayan səbəblərdən qaynaqlansın. Bu səbəblərin siyahısına aşağıdakılar daxildir:
- Ailə üzvlərinin əmək qabiliyyətsiz olması (yaşa görə təqaüdçülər, uşaqlar).
- Ailənin əmək qabiliyyətli üzvlərinin I və ya II dərəcə əlilliyinin olması, yaxud 18 yaşınadək əlilliyi müəyyən edilmiş uşağa qulluq etməsi.
- Ailə üzvünün rəsmi olaraq Dövlət Məşğulluq Agentliyində işsiz kimi qeydiyyata alınması.
- Ailə üzvünün azyaşlı uşağa (3 yaşınadək) qulluq etməsi.
- Ailə üzvünün tamvxtlı (əyani) təhsil alması (23 yaşına qədər gənclər).
- Ailə üzvünün həbsdə olması və ya müddətli hərbi xidmətdə olması.
2.3. Ünvanlı Sosial Yardım Alınmasına Mane Olan Hallar (İmtina Səbəbləri)
Əgər ailə yuxarıdakı şərtlərə cavab versə də, aşağıdakı hallardan hər hansı biri aşkar olunarsa, VEMTAS (Vahid Elektron Müraciət və Təyinatsat Sistemi) avtomatik olaraq yardımdan imtina edir:
- Əmlak Meyarı: Ailənin mülkiyyətində birdən çox mənzilin, fərdi yaşayış evinin və ya kommersiya təyinatlı daşınmaz əmlakın olması.
- Nəqliyyat Vasitəsi: Ailənin mülkiyyətində istehsal tarixi son 20 ili əhatə edən minik avtomobilinin olması (Dövlət tərəfindən reabilitasiya məqsədilə verilmiş xüsusi nəqliyyat vasitələri və kənd təsərrüfatı texnikası istisnadır).
- Kommunal və Rabitə Xərcləri: Ailənin aylıq kommunal xərclərinin (işıq, qaz, su) və ya mobil rabitə xərclərinin (bütün ailə üzvləri üzrə telefon danışıqları və internet ödənişləri) dövlət tərəfindən müəyyən edilmiş kritik limitlərdən yuxarı olması. Bu xərclər ailənin gizli gəlirlərinin olmasının göstəricisi kimi qəbul edilir.
- Məşğulluqdan İmtina: Ailənin əmək qabiliyyətli və işsiz üzvünə Dövlət Məşğulluq Agentliyi tərəfindən iki dəfə uyğun iş təklif olunubsa və o, bu işdən əsassız imtina edibsə, həmin ailəyə 1 il müddətinə yardım təyin edilmir.
- Bank Hesabları: Ailə üzvlərinin bank hesablarında yüksək məbləğdə depozitlərin (əmanətlərin) olması və onlardan faiz gəlirlərinin əldə edilməsi.
2.4. Unvanli Sosial Yardim Alanlarin Siyahisi və İctimai Nəzarət
Dövlət büdcə vəsaitlərinin ünvanlılığını və şəffaflığını təmin etmək üçün Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi xüsusi platforma yaratmışdır. Vətəndaşlar rəsmi internet resursları vasitəsilə unvanli sosial yardim alanlarin siyahisi ilə tanış ola bilərlər.
Bu elektron resursda şəffaflıq prinsiplərinə uyğun olaraq aşağıdakı məlumatlar yerləşdirilir:
- Yardım alan şəxsin (ailə başçısının) yaşadığı rayon və şəhər.
- Ailə başçısının inisialları (adı, soyadı, atasının adının baş hərfləri).
- Ailə üzvlərinin sayı.
- Təyin olunmuş ünvanlı sosial yardımın aylıq məbləği.
- Yardımın təyin edilmə müddəti (adətən yardım 1 il müddətinə təyin edilir, müddət bitdikdə müraciət yenilənməlidir).
Bu siyahının açıq olması cəmiyyətdə ictimai nəzarət mexanizmini formalaşdırır. Əgər hər hansı bir vətəndaş faktiki olaraq varlı olan, avtomobilləri və obyektləri olan bir qonşusunun bu siyahıda yer aldığını və dövlətdən yardım aldığını görərsə, müvafiq qaydada nazirliyin “142” çağrı mərkəzinə və ya elektron poçtuna anonim yaxud açıq şikayət ünvanlaya bilər. Bu halda dərhal yoxlama aparılır və qanunsuz təyinat ləğv edilərək ödənilmiş məbləğlər dövlət büdcəsinə geri tələb olunur.
BÖLMƏ 3: İki Sistemin Müqayisəli Təhlili və Vətəndaşlar Üçün Bələdçi
Çox vaxt vətəndaşlar “sosial” sözünün geniş mənasından irəli gələrək sosial evlərlə sosial yardımı bir-birinə qarışdırırlar. Elə insanlar var ki, gəliri olmadığı üçün sosial ev almaq istəyir, yaxud əksinə, yüksək maaşla dövlət qulluğunda işlədiyi halda sosial yardıma müraciət edir. Bu qarışıqlığı aradan qaldırmaq üçün iki sistemin fərqlərini cədvəl formatında təqdim edirik:
| Müqayisə Meyarı | MİDA Sosial Evləri (Güzəştli Mənzil) | Ünvanlı Dövlət Sosial Yardımı (ÜDSY) |
| Hədəf Kütləsi | Orta təbəqə, gənc mütəxəssislər, hərbçilər, müəllimlər, dövlət qulluqçuları. | Aztəminatlı, gəliri minimum ehtiyaclarını ödəməyən, həssas ailələr. |
| Gəlir Tələbi | Yüksək və ya stabil rəsmi gəlir mütləqdir. Banka aylıq kredit ödəmək qabiliyyəti yoxlanılır. | Gəlirin olmaması və ya çox aşağı olması tələb olunur. Rəsmi gəlir artdıqca yardım kəsilir. |
| Verilmə Forması | Daşınmaz əmlak (mənzil) mülkiyyəti və uzunmüddətli güzəştli ipoteka. | Hər ay bank kartına köçürülən nağd pul kompensasiyası. |
| Müddət Öhdəliyi | Mənzil alındıqdan sonra vətəndaşındır, lakin 3 il müddətində özgəninkiləşdirilə (satıla) bilməz. | Maksimum 12 ay (1 il) müddətinə təyin edilir, hər il sənədlər yenidən yoxlanılır. |
| Şəffaflıq Siyahısı | Ümumi siyahı rəsmi olaraq adbaad açıqlanmır, yalnız şəxsi kabinetdə status göstərilir. | Rəsmi e-sosial portalında rayonlar üzrə adbaad rəsmi siyahı elan olunur. |
| Əsas Qurum | Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi (MİDA). | Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi (ƏƏSMN). |
BÖLMƏ 4: Sosial Proqramların Təkmilləşdirilməsi və Rəqəmsallaşma
Azərbaycanda həm mənzil təminatı, həm də sosial yardımların paylanması sahəsində son illərdə ən böyük nailiyyət insan amilinin minimuma endirilməsi və proseslərin tam rəqəmsallaşdırılmasıdır.
Əvvəlki illərdə vətəndaşlar müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarından və ya mənzil istismar sahələrindən (JEK) onlarla kağız arayış toplamaq məcburiyyətində qalırdılar. Bu da öz növbəsində bürokratik əngəllərə və korrupsiya risklərinə yol açırdı. Hazırda isə istər MİDA-nın “Güzəştli Mənzil” sistemi, istərsə də nazirliyin VEMTAS sistemi digər dövlət qurumlarının (DİN, İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti, Vergilər Xidməti, banklar və s.) məlumat bazalarına inteqrasiya olunub.
Vətəndaş yalnız öz FİN kodunu (Şəxsiyyət vəsiqəsinin fərdi identifikasiya nömrəsini) daxil etməklə sistem onun adına avtomobil, ev, rəsmi maaş, torpaq payı və ya sahibkarlıq fəaliyyətinin olub-olmadığını saniyələr daxilində müəyyən edir.
Nəticə və Vətəndaşlara Praktiki Tövsiyələr
Azərbaycan Respublikasının sosial dövlət siyasətinin imkanlarından maksimum dərəcədə düzgün və qanuni şəkildə yararlanmaq üçün vətəndaşlar aşağıdakı hüquqi və texniki tövsiyələrə əməl etməlidirlər:
- Statusunuzu Doğru Müəyyən Edin: Əgər sizin stabil rəsmi işiniz və rəsmi maaşınız varsa, lakin mənzil şəraitiniz pisdirsə, sizin müraciət edəcəyiniz yer Ünvanlı Sosial Yardım deyil, MİDA-nın güzəştli mənzil proqramıdır. Əgər ailənizdə kimsə işləmirsə, xəstəlik və ya əlillik səbəbindən gəlirləriniz çox aşağıdırsa, o zaman Ünvanlı Sosial Yardıma müraciət etməlisiniz.
- Rəsmiyyətə Diqqət Edin: İstər ev növbəsində, istərsə də maddi yardım müraciətində qeyri-rəsmi gəlirlər və xərclər (məsələn, adınıza olan lakin başqasının sürdüyü avtomobil, yaxud adınıza olan mobil nömrənin yüksək fakturası) sizə problem yaradacaqdır. Bütün sənədlərinizin və mülkiyyətinizin faktiki vəziyyətlə düz gəlməsinə əmin olun.
- Elektron İmza Əldə Edin: Hər iki dövlət sistemindən yararlanmaq üçün ilkin olaraq “Asan İmza” və ya Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi tərəfindən təqdim edilən yeni nəsil elektron imza əldə etməyiniz mütləqdir. Bu, sizin dövlət portallarına təhlükəsiz girişinizi və sənədlərinizin onlayn təsdiqini təmin edəcəkdir.
- Rəsmi Mənbələri İzləyin: İnternetdə və sosial şəbəkələrdə fəaliyyət göstərən, saxta xidmət müqabilində pul tələb edən “sosial yardım düzəldən” vasitəçilərə inanmayın. Həm MİDA, həm də ƏƏSMN müraciətləri tamamilə ödənişsiz qəbul edir və proseslər alqoritmlər vasitəsilə avtomatik icra olunur.
Dövlətin təqdim etdiyi bu imkanlar cəmiyyətdə sosial ədalətin bərqərar olunmasına, gənc nəsillərin gələcəyə daha inamla baxmasına və yoxsulluq səviyyəsinin minimuma endirilməsinə xidmət edir.
0 Comments